Dakshinamurthy Stotramदक्षिणामूर्ति स्तोत्रम्శ్రీ దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం
Shankaracharya's hymn to Shiva as the silent teacher facing south, who reveals the Self through stillness rather than speech.आदि शंकराचार्य रचित दक्षिणामूर्ति स्तोत्र — मौन उपदेश देने वाले गुरु शिव की स्तुति।ఆది శంకరాచార్యులు రచించిన దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం — మౌనంగా ఉపదేశించే గురు శివుని స్తుతి.
dhyāna ślokaṃ
maunaṃ vyākhyā prakaṭita parabrahma tattvaṃ yuvānaṃvarṣiṣṭhāṃte vasadṛṣigaṇaiḥ āvṛtaṃ brahmaniṣṭhaiḥ |
ācāryeṃdraṃ karakalita cinmudraṃ ānaṃdarūpaṃsvātmārāmaṃ muditavadanaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe ||
ślokaṃ – 1
viśvaṃ darpaṇa dṛśyamāna nagarī tulyaṃ nijāṃtargataṃpaśyannātmani māyayā bahirivodbhūtaṃ yathā nidrayā |
yaḥ sākṣāt kurute prabodha samaye svātmānamevādvayaṃtasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye ||
ślokaṃ – 2
bījasyāṃtari vāṃkhuro jagadidaṃ prāṅnirvikalpaṃ punaḥmāyā kalpita deśakāla kalanā vaicitryacitrīkṛtam |
māyāvīva vijṛṃbhayatyapi mahāyogīva yaḥ svecchayātasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye ||
ślokaṃ – 3
yasyaiva sphuraṇaṃ sadātmakamasatkalpārthakaṃ bhāsatesākṣāttattvamasīti vedavacasā yo bodhayatyāśritān |
yatsākṣātkaraṇāt bhavenna punarāvṛttirbhavāṃbhonidhautasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye ||
ślokaṃ – 4
nānācchidra ghaṭodara sthita mahādīpaprabhābhāsvaraṃjñānaṃ yasya tu cakṣurādikaraṇa dvārā bahiḥ spaṃdate |
jānāmīti tameva bhāṃtamanubhātyetatsamastaṃ jagattasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye ||
ślokaṃ – 5
dehaṃ prāṇamapīṃdriyāṇyapi calāṃ buddhiṃ ca śūnyaṃ viduḥstrī bālāṃdha jaḍopamāstvahamiti bhrāṃtā bhṛśaṃ vādinaḥ |
māyāśakti vilāsa kalpita mahāvyāmoha saṃhāriṇetasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye ||
ślokaṃ – 6
rāhugrasta divākareṃdu sadṛśo māyāsamācchādanātsanmātraḥ karaṇopasaṃharaṇato yo'bhūt suṣuptaḥ pumān |
prāgasvāpsamiti prabodha samaye yaḥ pratyabhijñāyatetasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye ||
ślokaṃ – 7
bālyādiṣvapi jāgradādiṣu tathā sarvāsvavasthāsvapivyāvṛttāsvanuvartamānamahamityaṃtaḥ sphuraṃtaṃ sadā |
svātmānaṃ prakaṭī karoti bhajatāṃ yo mudrayā bhadrayātasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye ||
ślokaṃ – 8
viśvaṃ paśyati kāryakāraṇatayā svasvāmi saṃbaṃdhataḥśiṣyācāryatayā tathaiva pitṛputrādyātmanā bhedataḥ |
svapne jāgrati vā ya eṣa puruṣo māyā paribhrāmitaḥtasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye ||
ślokaṃ – 9
bhūraṃbhāṃsyanalo'nilo'ṃbara maharnātho himāṃśuḥ pumānityābhāti carācarātmakamidaṃ yasyaiva mūrtyaṣṭakam |
nānyatkiṃcana vidyate vimṛśatāṃ yasmātparasmādvibhoḥtasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye ||
ślokaṃ – 10
sarvātmatvamiti sphuṭīkṛtamidaṃ yasmādamuṣmin stavetenāsya śravaṇāttadarthamananāt dhyānācca saṃkīrtanāt |
sarvātmatva mahāvibhūtisahitaṃ syādīśvaratvaṃ svataḥsiddhyet tatpunaraṣṭadhā pariṇataṃ caiśvaryamavyāhatam ||
🔔 phalaśruti
idaṃ dakṣiṇāmūrti stotraṃyaḥ paṭhet bhakti saṃyutaḥ |
so'vidyā timiraṃ hatvājñānadīpena bhāsate ||
ध्यान श्लोकं
मौनं व्याख्या प्रकटित परब्रह्म तत्त्वं युवानंवर्षिष्ठांते वसदृषिगणैः आवृतं ब्रह्मनिष्ठैः ।
आचार्येंद्रं करकलित चिन्मुद्रं आनंदरूपंस्वात्मारामं मुदितवदनं दक्षिणामूर्तिमीडे ॥
श्लोकं – 1
विश्वं दर्पण दृश्यमान नगरी तुल्यं निजांतर्गतंपश्यन्नात्मनि मायया बहिरिवोद्भूतं यथा निद्रया ।
यः साक्षात् कुरुते प्रबोध समये स्वात्मानमेवाद्वयंतस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥
श्लोकं – 2
बीजस्यांतरि वांखुरो जगदिदं प्राङ्निर्विकल्पं पुनःमाया कल्पित देशकाल कलना वैचित्र्यचित्रीकृतम् ।
मायावीव विजृंभयत्यपि महायोगीव यः स्वेच्छयातस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥
श्लोकं – 3
यस्यैव स्फुरणं सदात्मकमसत्कल्पार्थकं भासतेसाक्षात्तत्त्वमसीति वेदवचसा यो बोधयत्याश्रितान् ।
यत्साक्षात्करणात् भवेन्न पुनरावृत्तिर्भवांभोनिधौतस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥
श्लोकं – 4
नानाच्छिद्र घटोदर स्थित महादीपप्रभाभास्वरंज्ञानं यस्य तु चक्षुरादिकरण द्वारा बहिः स्पंदते ।
जानामीति तमेव भांतमनुभात्येतत्समस्तं जगत्तस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥
श्लोकं – 5
देहं प्राणमपींद्रियाण्यपि चलां बुद्धिं च शून्यं विदुःस्त्री बालांध जडोपमास्त्वहमिति भ्रांता भृशं वादिनः ।
मायाशक्ति विलास कल्पित महाव्यामोह संहारिणेतस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥
श्लोकं – 6
राहुग्रस्त दिवाकरेंदु सदृशो मायासमाच्छादनात्सन्मात्रः करणोपसंहरणतो योऽभूत् सुषुप्तः पुमान् ।
प्रागस्वाप्समिति प्रबोध समये यः प्रत्यभिज्ञायतेतस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥
श्लोकं – 7
बाल्यादिष्वपि जाग्रदादिषु तथा सर्वास्ववस्थास्वपिव्यावृत्तास्वनुवर्तमानमहमित्यंतः स्फुरंतं सदा ।
स्वात्मानं प्रकटी करोति भजतां यो मुद्रया भद्रयातस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥
श्लोकं – 8
विश्वं पश्यति कार्यकारणतया स्वस्वामि संबंधतःशिष्याचार्यतया तथैव पितृपुत्राद्यात्मना भेदतः ।
स्वप्ने जाग्रति वा य एष पुरुषो माया परिभ्रामितःतस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥
श्लोकं – 9
भूरंभांस्यनलोऽनिलोऽंबर महर्नाथो हिमांशुः पुमान्इत्याभाति चराचरात्मकमिदं यस्यैव मूर्त्यष्टकम् ।
नान्यत्किंचन विद्यते विमृशतां यस्मात्परस्माद्विभोःतस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥
श्लोकं – 10
सर्वात्मत्वमिति स्फुटीकृतमिदं यस्मादमुष्मिन् स्तवेतेनास्य श्रवणात्तदर्थमननात् ध्यानाच्च संकीर्तनात् ।
सर्वात्मत्व महाविभूतिसहितं स्यादीश्वरत्वं स्वतःसिद्ध्येत् तत्पुनरष्टधा परिणतं चैश्वर्यमव्याहतम् ॥
🔔 फलश्रुति
इदं दक्षिणामूर्ति स्तोत्रंयः पठेत् भक्ति संयुतः ।
सोऽविद्या तिमिरं हत्वाज्ञानदीपेन भासते ॥
ధ్యాన శ్లోకం
మౌనం వ్యాఖ్యా ప్రకటిత పరబ్రహ్మ తత్త్వం యువానంవర్షిష్ఠాంతే వసదృషిగణైః ఆవృతం బ్రహ్మనిష్ఠైః ।
ఆచార్యేంద్రం కరకలిత చిన్ముద్రం ఆనందరూపంస్వాత్మారామం ముదితవదనం దక్షిణామూర్తిమీడే ॥
శ్లోకం – 1
విశ్వం దర్పణ దృశ్యమాన నగరీ తుల్యం నిజాంతర్గతంపశ్యన్నాత్మని మాయయా బహిరివోద్భూతం యథా నిద్రయా ।
యః సాక్షాత్ కురుతే ప్రబోధ సమయే స్వాత్మానమేవాద్వయంతస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే ॥
శ్లోకం – 2
బీజస్యాంతరి వాంఖురో జగదిదం ప్రాఙ్నిర్వికల్పం పునఃమాయా కల్పిత దేశకాల కలనా వైచిత్ర్యచిత్రీకృతమ్ ।
మాయావీవ విజృంభయత్యపి మహాయోగీవ యః స్వేచ్ఛయాతస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే ॥
శ్లోకం – 3
యస్యైవ స్ఫురణం సదాత్మకమసత్కల్పార్థకం భాసతేసాక్షాత్తత్త్వమసీతి వేదవచసా యో బోధయత్యాశ్రితాన్ ।
యత్సాక్షాత్కరణాత్ భవేన్న పునరావృత్తిర్భవాంభోనిధౌతస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే ॥
శ్లోకం – 4
నానాచ్ఛిద్ర ఘటోదర స్థిత మహాదీపప్రభాభాస్వరంజ్ఞానం యస్య తు చక్షురాదికరణ ద్వారా బహిః స్పందతే ।
జానామీతి తమేవ భాంతమనుభాత్యేతత్సమస్తం జగత్తస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే ॥
శ్లోకం – 5
దేహం ప్రాణమపీంద్రియాణ్యపి చలాం బుద్ధిం చ శూన్యం విదుఃస్త్రీ బాలాంధ జడోపమాస్త్వహమితి భ్రాంతా భృశం వాదినః ।
మాయాశక్తి విలాస కల్పిత మహావ్యామోహ సంహారిణేతస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే ॥
శ్లోకం – 6
రాహుగ్రస్త దివాకరేందు సదృశో మాయాసమాచ్ఛాదనాత్సన్మాత్రః కరణోపసంహరణతో యోఽభూత్ సుషుప్తః పుమాన్ ।
ప్రాగస్వాప్సమితి ప్రబోధ సమయే యః ప్రత్యభిజ్ఞాయతేతస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే ॥
శ్లోకం – 7
బాల్యాదిష్వపి జాగ్రదాదిషు తథా సర్వాస్వవస్థాస్వపివ్యావృత్తాస్వనువర్తమానమహమిత్యంతః స్ఫురంతం సదా ।
స్వాత్మానం ప్రకటీ కరోతి భజతాం యో ముద్రయా భద్రయాతస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే ॥
శ్లోకం – 8
విశ్వం పశ్యతి కార్యకారణతయా స్వస్వామి సంబంధతఃశిష్యాచార్యతయా తథైవ పితృపుత్రాద్యాత్మనా భేదతః ।
స్వప్నే జాగ్రతి వా య ఏష పురుషో మాయా పరిభ్రామితఃతస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే ॥
శ్లోకం – 9
భూరంభాంస్యనలోఽనిలోఽంబర మహర్నాథో హిమాంశుః పుమాన్ఇత్యాభాతి చరాచరాత్మకమిదం యస్యైవ మూర్త్యష్టకమ్ ।
నాన్యత్కించన విద్యతే విమృశతాం యస్మాత్పరస్మాద్విభోఃతస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే ॥
శ్లోకం – 10
సర్వాత్మత్వమితి స్ఫుటీకృతమిదం యస్మాదముష్మిన్ స్తవేతేనాస్య శ్రవణాత్తదర్థమననాత్ ధ్యానాచ్చ సంకీర్తనాత్ ।
సర్వాత్మత్వ మహావిభూతిసహితం స్యాదీశ్వరత్వం స్వతఃసిద్ధ్యేత్ తత్పునరష్టధా పరిణతం చైశ్వర్యమవ్యాహతమ్ ॥
🔔 ఫలశ్రుతి
ఇదం దక్షిణామూర్తి స్తోత్రంయః పఠేత్ భక్తి సంయుతః ।
సోఽవిద్యా తిమిరం హత్వాజ్ఞానదీపేన భాసతే ॥
The same verse is shown in Devanagari, Telugu and Roman script - switch using the language buttons above.यही पाठ देवनागरी, तेलुगु और रोमन लिपि में उपलब्ध है - ऊपर भाषा बटन से बदलें।ఇదే పాఠం దేవనాగరి, తెలుగు, రోమన్ లిపిలో ఉంది - పైన భాషా బటన్తో మార్చండి.