Neelkanth Mahadev Temple, Near Rishikesh, Pauri Garhwal District, Uttarakhand, 249304
Pauri Garhwal, Uttarakhand
Aboutमंदिर के बारे मेंఆలయం గురించి
Neelkanth Mahadev Temple is an ancient Shiva shrine situated in the forested hills of Pauri Garhwal district near Rishikesh. The temple stands in the area of Neelkanth, surrounded by the valleys of Vishnukoot, Brahmakoot and Manikoot. The District Administration of Pauri Garhwal places the temple at an elevation of about 926 metres and describes the surrounding area as having strong religious and mythological significance.
नीलकंठ महादेव मंदिर ऋषिकेश के निकट पौड़ी गढ़वाल जिले की वन आच्छादित पहाड़ियों में स्थित एक प्राचीन शिव मंदिर है। यह मंदिर नीलकंठ क्षेत्र में, विष्णुकूट, ब्रह्मकूट एवं मणिकूट की घाटियों से घिरा हुआ स्थित है। पौड़ी गढ़वाल जिला प्रशासन इस मंदिर को लगभग 926 मीटर की ऊँचाई पर बताता है और आसपास के क्षेत्र को गहन धार्मिक एवं पौराणिक महत्व का वर्णित करता है।
Temple Historyमंदिर का इतिहासఆలయ చరిత్ర
According to Hindu tradition, the site is associated with the Samudra Manthan, when Lord Shiva consumed the deadly poison that emerged from the cosmic ocean. The poison turned his throat blue, giving him the name Neelkanth, meaning "blue-throated one." The temple's entrance and walls prominently depict scenes connected with this episode.
The shrine has been an important pilgrimage destination for centuries and continues to attract large numbers of devotees. Its forested mountain setting, traditional Shiva worship and association with the Samudra Manthan legend have established Neelkanth Mahadev as one of the prominent Shiva pilgrimage sites accessible from Rishikesh.
Neelkanth Mahadev Temple is one of the most important Shiva pilgrimage centres in the Rishikesh region. Its principal religious significance comes from the Hindu tradition identifying this location with Lord Shiva's consumption of the poison produced during the Samudra Manthan. The name Neelkanth directly refers to Shiva's blue throat.
The temple is also important for its natural setting among forested hills and three valleys. The sculptural depiction of Samudra Manthan, sacred Shiva Lingam and natural spring within the temple premises add distinctive religious features to the shrine. Its accessibility from Rishikesh has made it a major destination for pilgrims throughout the year.
Nearby templesआस-पास के मंदिरసమీప ఆలయాలు
117.9 kmBharat Mata Temple, Sapt Sarovar Road, Bhoopatwala, Haridwar, Uttarakhand, 249410
Haridwar, Uttarakhand
Bharat Mata
221.7 kmMansa Devi Temple, Bilwa Parvat, Haridwar, Uttarakhand, 249401
Haridwar, Uttarakhand
Goddess
322.5 kmChandi Devi Temple, Neel Parvat, Haridwar, Uttarakhand, 249401
Haridwar, Uttarakhand
Goddess
422.6 kmMaya Devi Temple, Upper Road, Haridwar, Uttarakhand, 249401
Haridwar, Uttarakhand
Goddess
525.8 kmDaksheshwar Mahadev Temple, Kankhal, Haridwar District, Uttarakhand, 249408
Haridwar, Uttarakhand
Lord Shiva
643.7 kmTapkeshwar Mahadev Temple, Tapkeshwar Road, Garhi Cantt, Dehradun, Uttarakhand, 248003
Dehradun, Uttarakhand
Lord Shiva
743.8 kmPrakasheshwar Mahadev Temple, Mussoorie Road, Near Kuthal Gate, Dehradun, Uttarakhand, 248009
Dehradun, Uttarakhand
Lord Shiva
848.2 kmEkeshwar Mahadev Temple, Pauri Garhwal District, Uttarakhand, 246147
Pauri Garhwal, Uttarakhand
Lord ShivaDrag to move, use + / - or double-click to zoom.हिलाने के लिए खींचें, ज़ूम के लिए + / - या डबल-क्लिक करें।జరపడానికి లాగండి, జూమ్కు + / - లేదా డబుల్ క్లిక్ చేయండి. Open in Google Mapsगूगल मैप्स में खोलेंగూగుల్ మ్యాప్స్లో తెరవండి
Same Deity Templesइसी देवता के मंदिरఇదే దేవత ఆలయాలు
Lord ShivaMore temples of this deity, nearest first.इसी देवता के और मंदिर, निकटतम पहले।ఇదే దేవత ఆలయాలు, దగ్గరివి ముందుగా.
25.8 kmDaksheshwar Mahadev Temple, Kankhal, Haridwar District, Uttarakhand, 249408
Haridwar, Uttarakhand
Lord Shiva43.7 kmTapkeshwar Mahadev Temple, Tapkeshwar Road, Garhi Cantt, Dehradun, Uttarakhand, 248003
Dehradun, Uttarakhand
Lord Shiva43.8 kmPrakasheshwar Mahadev Temple, Mussoorie Road, Near Kuthal Gate, Dehradun, Uttarakhand, 248009
Dehradun, Uttarakhand
Lord Shiva48.2 kmEkeshwar Mahadev Temple, Pauri Garhwal District, Uttarakhand, 246147
Pauri Garhwal, Uttarakhand
Lord Shiva
51.1 kmTarkeshwar Mahadev Temple, Lansdowne, Pauri Garhwal District, Uttarakhand, 246155
Pauri Garhwal, Uttarakhand
Lord Shiva
72.7 kmVishwanath Temple, Vishwanath Chowk, Uttarkashi, Uttarakhand, 249193
Uttarkashi, Uttarakhand
Lord Shiva
76.9 kmLakhamandal Temple, Lakhamandal Village, Chakrata Tehsil, Dehradun District, Uttarakhand, 248124
Dehradun, Uttarakhand
Lord Shiva
79.4 kmBinsar Mahadev Temple, Bisaona, Thalisain, Pauri Garhwal District, Uttarakhand, 246123
Pauri Garhwal, Uttarakhand
Lord ShivaTravel Guideयात्रा मार्गदर्शिकाప్రయాణ మార్గదర్శి
Road: Neelkanth Mahadev Temple is approximately 32 km from Rishikesh by the Barrage route and about 22 km via Ram Jhula and Swargashram. Taxis and private vehicles can be used to reach the temple. A trekking route also approaches the temple through the surrounding forest.
Rail: Yog Nagari Rishikesh Railway Station is the nearest railway station for visitors travelling by train. Rishikesh is connected by rail with major destinations, and taxis and buses are available for the onward journey.
Air: Jolly Grant Airport near Dehradun is the nearest airport serving the Rishikesh region. From the airport, visitors can travel by road to Rishikesh and continue towards Neelkanth.
1. Rishikesh – Approximately 22 km via Ram Jhula / approximately 32 km via Barrage
2. Swargashram – Approximately 22 km
3. Haridwar – Approximately 50 km
4. Dehradun – Approximately 55 km
5. Narendra Nagar – Approximately 45 km
6. Pauri – Approximately 110 km
7. Kotdwar – Approximately 95 km
सड़क मार्ग: नीलकंठ महादेव मंदिर बैराज मार्ग से ऋषिकेश से लगभग 32 किमी तथा राम झूला एवं स्वर्गाश्रम के माध्यम से लगभग 22 किमी दूर है। मंदिर तक पहुँचने के लिए टैक्सियों एवं निजी वाहनों का उपयोग किया जा सकता है। एक पैदल मार्ग भी आसपास के वन से होकर मंदिर तक पहुँचता है।
रेल मार्ग: रेल द्वारा यात्रा करने वाले दर्शनार्थियों के लिए योग नगरी ऋषिकेश रेलवे स्टेशन निकटतम रेलवे स्टेशन है। ऋषिकेश प्रमुख स्थलों से रेल मार्ग द्वारा जुड़ा है, और आगे की यात्रा हेतु टैक्सियाँ एवं बसें उपलब्ध हैं।
वायु मार्ग: ऋषिकेश क्षेत्र की सेवा करने वाला निकटतम हवाई अड्डा देहरादून के पास जॉली ग्रांट हवाई अड्डा है। हवाई अड्डे से दर्शनार्थी सड़क मार्ग द्वारा ऋषिकेश जाकर नीलकंठ की ओर आगे बढ़ सकते हैं।
1. ऋषिकेश – राम झूला के माध्यम से लगभग 22 किमी / बैराज के माध्यम से लगभग 32 किमी
2. स्वर्गाश्रम – लगभग 22 किमी
3. हरिद्वार – लगभग 50 किमी
4. देहरादून – लगभग 55 किमी
5. नरेंद्र नगर – लगभग 45 किमी
6. पौड़ी – लगभग 110 किमी
7. कोटद्वार – लगभग 95 किमी
రోడ్డు మార్గం: నీలకంఠ మహాదేవ ఆలయం బ్యారేజ్ మార్గం ద్వారా రిషికేశ్ నుండి సుమారు 32 కి.మీ మరియు రామ్ ఝూలా, స్వర్గాశ్రమం మీదుగా సుమారు 22 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఆలయానికి చేరుకోవడానికి టాక్సీలు మరియు ప్రైవేట్ వాహనాలు ఉపయోగించవచ్చు. చుట్టుపక్కల అడవి మీదుగా ఒక నడక మార్గం కూడా ఆలయానికి చేరుతుంది.
రైలు మార్గం: రైలులో ప్రయాణించే దర్శనార్థులకు యోగ నగరి రిషికేశ్ రైల్వే స్టేషన్ సమీప రైల్వే స్టేషన్. రిషికేశ్ ప్రధాన ప్రాంతాలతో రైలు మార్గంతో అనుసంధానించబడి ఉంది మరియు ముందుకు ప్రయాణించడానికి టాక్సీలు, బస్సులు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
విమాన మార్గం: రిషికేశ్ ప్రాంతానికి సేవలందించే సమీప విమానాశ్రయం డెహ్రాడూన్ సమీపంలోని జాలీ గ్రాంట్ విమానాశ్రయం. విమానాశ్రయం నుండి దర్శనార్థులు రోడ్డు మార్గంలో రిషికేశ్ చేరుకుని నీలకంఠ వైపు కొనసాగవచ్చు.
1. రిషికేశ్ – రామ్ ఝూలా మీదుగా సుమారు 22 కి.మీ / బ్యారేజ్ మీదుగా సుమారు 32 కి.మీ
2. స్వర్గాశ్రమం – సుమారు 22 కి.మీ
3. హరిద్వార్ – సుమారు 50 కి.మీ
4. డెహ్రాడూన్ – సుమారు 55 కి.మీ
5. నరేంద్ర నగర్ – సుమారు 45 కి.మీ
6. పౌరీ – సుమారు 110 కి.మీ
7. కోట్ద్వార్ – సుమారు 95 కి.మీ
Sub Templesउप मंदिरఉప ఆలయాలు
1. Main Neelkanth Mahadev Temple dedicated to Lord Shiva
2. Main sanctum containing the sacred Shiva Lingam
3. Natural spring within the temple premises
4. Temple entrance decorated with sculptures depicting Samudra Manthan
5. Sacred Peepal tree associated with devotees' prayers
1. भगवान शिव को समर्पित मुख्य नीलकंठ महादेव मंदिर
2. पवित्र शिवलिंग से युक्त मुख्य गर्भगृह
3. मंदिर परिसर के भीतर स्थित प्राकृतिक जलस्रोत
4. समुद्र मंथन को दर्शाती मूर्तियों से सुसज्जित मंदिर प्रवेश द्वार
5. भक्तों की प्रार्थनाओं से जुड़ा पवित्र पीपल वृक्ष
1. శివునికి అంకితమైన ప్రధాన నీలకంఠ మహాదేవ ఆలయం
2. పవిత్ర శివలింగం ఉన్న ప్రధాన గర్భగుడి
3. ఆలయ ప్రాంగణంలోని సహజ జలధార
4. సముద్ర మథనాన్ని చిత్రించే శిల్పాలతో అలంకరించిన ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం
5. భక్తుల ప్రార్థనలతో ముడిపడిన పవిత్ర రావి వృక్షం
Things to Coverक्या देखेंచూడవలసినవి
Take darshan and blessings of Lord Shiva, the presiding deity of this temple, along with the other deities present in the temple complex.
इस मंदिर के मुख्य देवता तथा मंदिर परिसर में विराजमान अन्य देवी-देवताओं के दर्शन कर आशीर्वाद प्राप्त करें।
ఈ ఆలయ ముఖ్య దైవం మరియు ఆలయ ప్రాంగణంలో కొలువైన ఇతర దేవతల దర్శనం చేసుకుని ఆశీర్వాదం పొందండి.
Pooja Detailsपूजा विवरणపూజా వివరాలు
1. Mangala Aarti – Approximately 5:00 AM to 6:00 AM
2. Morning Darshan and Shiva Puja – During morning temple hours
3. Bhog Aarti – Approximately 12:00 PM to 1:00 PM
4. Evening Darshan and Puja – From approximately 4:00 PM
5. Sandhya Aarti – Approximately 6:30 PM to 7:30 PM
1. मंगला आरती – लगभग प्रातः 5:00 से 6:00 बजे तक
2. प्रातः दर्शन एवं शिव पूजा – प्रातःकालीन मंदिर समय में
3. भोग आरती – लगभग अपराह्न 12:00 से 1:00 बजे तक
4. सायं दर्शन एवं पूजा – लगभग सायं 4:00 बजे से
5. संध्या आरती – लगभग सायं 6:30 से रात्रि 7:30 बजे तक
1. మంగళ ఆరతి – సుమారు ఉదయం 5:00 నుండి 6:00 వరకు
2. ఉదయం దర్శనం మరియు శివ పూజ – ఉదయం ఆలయ సమయాల్లో
3. భోగ ఆరతి – సుమారు మధ్యాహ్నం 12:00 నుండి 1:00 వరకు
4. సాయంత్రం దర్శనం మరియు పూజ – సుమారు సాయంత్రం 4:00 గంటల నుండి
5. సంధ్యా ఆరతి – సుమారు సాయంత్రం 6:30 నుండి రాత్రి 7:30 వరకు
Festivals / Jatharaत्योहार / जात्राపండుగలు / జాతర
Mahashivratri is the principal festival celebrated at Neelkanth Mahadev Temple. The shrine receives large numbers of devotees during the festival, who come to worship Lord Shiva, perform Abhishek and offer traditional items such as milk, flowers and Bilva leaves.
Shravan month is another major period of pilgrimage. The temple becomes particularly important for Shiva devotees during this month, and the surrounding region experiences increased religious activity, including pilgrimages associated with the Kanwar tradition.
नीलकंठ महादेव मंदिर में मनाया जाने वाला प्रमुख पर्व महाशिवरात्रि है। पर्व के दौरान इस मंदिर में भक्तों की बड़ी संख्या आती है, जो भगवान शिव की आराधना, अभिषेक तथा दूध, पुष्प एवं बिल्व पत्र जैसे पारंपरिक अर्पण समर्पित करने आते हैं।
श्रावण मास तीर्थयात्रा का दूसरा प्रमुख काल है। इस मास में यह मंदिर शिव भक्तों के लिए विशेष रूप से महत्वपूर्ण हो जाता है, और आसपास के क्षेत्र में कांवड़ परंपरा से जुड़ी यात्राओं सहित धार्मिक गतिविधि बढ़ जाती है।
నీలకంఠ మహాదేవ ఆలయంలో జరుపుకునే ప్రధాన పర్వదినం మహాశివరాత్రి. పర్వదిన సమయంలో ఈ మందిరానికి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో వస్తారు; వారు శివుని ఆరాధించడానికి, అభిషేకం నిర్వహించడానికి మరియు పాలు, పుష్పాలు, బిల్వ పత్రాలు వంటి సాంప్రదాయ వస్తువులు సమర్పించడానికి వస్తారు.
శ్రావణ మాసం యాత్రలకు మరొక ప్రధాన కాలం. ఈ మాసంలో ఈ ఆలయం శివ భక్తులకు ప్రత్యేకంగా ముఖ్యమైనదిగా మారుతుంది, మరియు కాన్వర్ సంప్రదాయంతో ముడిపడిన యాత్రలతో సహా చుట్టుపక్కల ప్రాంతంలో ధార్మిక కార్యకలాపాలు పెరుగుతాయి.
Dress Codeवस्त्र संहिताదుస్తుల నియమం
🥻Traditional Dress
🥻पारंपरिक पोशाक
🥻సాంప్రదాయ దుస్తులు
Announcementsघोषणाएंప్రకటనలు
1. Bharat Mandir, Rishikesh – Approximately 25–32 km
2. Triveni Ghat, Rishikesh – Approximately 25–32 km
3. Ram Jhula – Approximately 22 km
4. Swargashram – Approximately 22 km
5. Parmarth Niketan – Approximately 22 km
6. Lakshman Jhula area – Approximately 25 km
1. भारत मंदिर, ऋषिकेश – लगभग 25–32 किमी
2. त्रिवेणी घाट, ऋषिकेश – लगभग 25–32 किमी
3. राम झूला – लगभग 22 किमी
4. स्वर्गाश्रम – लगभग 22 किमी
5. परमार्थ निकेतन – लगभग 22 किमी
6. लक्ष्मण झूला क्षेत्र – लगभग 25 किमी
1. భారత్ మందిర్, రిషికేశ్ – సుమారు 25–32 కి.మీ.
2. త్రివేణి ఘాట్, రిషికేశ్ – సుమారు 25–32 కి.మీ.
3. రామ్ ఝూలా – సుమారు 22 కి.మీ.
4. స్వర్గాశ్రమం – సుమారు 22 కి.మీ.
5. పరమార్థ నికేతన్ – సుమారు 22 కి.మీ.
6. లక్ష్మణ్ ఝూలా ప్రాంతం – సుమారు 25 కి.మీ.
FAQ'sअक्सर पूछे जाने वाले प्रश्नతరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
Why is Neelkanth Mahadev Temple associated with Lord Shiva's blue throat?
The temple is traditionally identified with the place where Lord Shiva consumed the poison from the Samudra Manthan, which turned his throat blue and gave him the name Neelkanth.
What is depicted on the entrance of Neelkanth Mahadev Temple?
The temple entrance and surrounding architectural decoration depict the Samudra Manthan, showing the mythological churning of the ocean by the gods and demons.
Which natural feature inside the temple premises is associated with pilgrimage?
A natural spring is situated within the temple premises, and devotees traditionally use its water as part of their religious visit.