Shree Ramjanmbhumi Temple , near Hanuman ghadi ramkot, , Ayodhya , Uttar Pradesh 224123
Ayodhya, Uttar Pradesh
Aboutमंदिर के बारे मेंఆలయం గురించి
Shree Ramjanmabhumi Temple , near Hanuman ghadi ramkot, , Ayodhya , Uttar Pradesh 224123 - History , Timings and how to reach
श्री रामजन्मभूमि मंदिर, हनुमान घड़ी रामकोट के पास, अयोध्या, उत्तर प्रदेश 224123
శ్రీ రామజన్మభూమి ఆలయం, హనుమాన్ ఘడి రామ్కోట్ సమీపంలో, అయోధ్య, ఉత్తరప్రదేశ్ 224123
Temple Historyमंदिर का इतिहासఆలయ చరిత్ర
The history of the Shri Ram Janmabhoomi Mandir is a profound narrative of faith, resilience, and architectural revival that spans several millennia. According to sacred scriptures and local tradition, Ayodhya was established as a celestial city, serving as the seat of the Ikshvaku dynasty. The original temple at the birthplace of Lord Rama is believed to have been constructed by his son, Kusha, and later restored to magnificent proportions by King Vikramaditya of Ujjain. This ancient structure stood for centuries as a symbol of Bharat’s spiritual heritage, described by travelers and chroniclers as a site of immense beauty and devotion. The medieval period marked a significant turning point in 1528 when the original temple was demolished during the Mughal conquest. For nearly five centuries following this event, the site became the center of a persistent struggle. Despite the presence of a mosque built over the foundations, devotees continued to offer prayers at the perimeter, maintaining the sanctity of the Janmabhoomi through oral traditions and rituals. Historical records from the British era and earlier indicate that the local Hindu community never abandoned its claim to the site, leading to various administrative and legal disputes that intensified during the late 19th and early 20th centuries. The modern era of the temple's history was shaped by one of the longest-running legal battles in the world. Following the events of 1949 and 1992, the matter reached the Supreme Court of India. A critical element in the resolution was the evidence provided by the Archaeological Survey of India (ASI), which unearthed remains of a massive 10th-century temple structure beneath the site, featuring pillars and motifs consistent with ancient Indian temple architecture. This scientific evidence, combined with historical and scriptural testimony, led to the unanimous 2019 verdict that paved the way for the construction of the current grand edifice. The culmination of this journey was the "Pran Pratishtha" ceremony on January 22, 2024. The new temple is a marvel of the Nagara style, built entirely of pink sandstone without a single piece of iron or steel, designed to stand for at least a thousand years. The centerpiece is the idol of Shri Ram Lalla, meticulously carved from sacred black stone by sculptor Arun Yogiraj. Today, the temple stands not just as a place of worship, but as a testament to the cultural rebirth of Ayodhya, harmonizing ancient tradition with modern engineering to welcome millions of pilgrims from around the world.
श्री राम जन्मभूमि मंदिर का इतिहास कई हज़ार सालों तक फैली आस्था, मज़बूती और आर्किटेक्चरल बदलाव की एक गहरी कहानी है। पवित्र ग्रंथों और स्थानीय परंपरा के अनुसार, अयोध्या को एक दिव्य शहर के रूप में बसाया गया था, जो इक्ष्वाकु वंश की राजधानी थी। माना जाता है कि भगवान राम के जन्म की जगह पर असली मंदिर उनके बेटे कुश ने बनवाया था, और बाद में उज्जैन के राजा विक्रमादित्य ने इसे शानदार तरीके से ठीक करवाया। यह पुरानी इमारत सदियों तक भारत की आध्यात्मिक विरासत की निशानी रही, जिसे यात्रियों और इतिहासकारों ने बहुत सुंदरता और भक्ति की जगह बताया है। मध्ययुगीन काल में 1528 में एक अहम मोड़ आया जब मुगलों की जीत के दौरान असली मंदिर को गिरा दिया गया। इस घटना के बाद लगभग पाँच सदियों तक यह जगह लगातार संघर्ष का केंद्र बनी रही। नींव पर बनी मस्जिद के बावजूद, भक्त जन्मभूमि की पवित्रता को बनाए रखते हुए, उसके आस-पास नमाज़ पढ़ते रहे, और मौखिक परंपराओं और रीति-रिवाजों के ज़रिए जन्मभूमि की पवित्रता बनाए रखी। ब्रिटिश काल और उससे पहले के ऐतिहासिक रिकॉर्ड बताते हैं कि स्थानीय हिंदू समुदाय ने उस जगह पर अपना दावा कभी नहीं छोड़ा, जिससे कई एडमिनिस्ट्रेटिव और कानूनी झगड़े हुए जो 19वीं सदी के आखिर और 20वीं सदी की शुरुआत में और बढ़ गए। मंदिर के इतिहास का आज का दौर दुनिया की सबसे लंबी कानूनी लड़ाइयों में से एक से बना है। 1949 और 1992 की घटनाओं के बाद, यह मामला भारत के सुप्रीम कोर्ट तक पहुँच गया। इस फैसले में एक ज़रूरी हिस्सा आर्कियोलॉजिकल सर्वे ऑफ़ इंडिया (ASI) का दिया गया सबूत था, जिसने उस जगह के नीचे 10वीं सदी के एक बड़े मंदिर के ढांचे के अवशेष खोजे, जिसमें पुराने भारतीय मंदिर आर्किटेक्चर से मिलते-जुलते खंभे और डिज़ाइन थे। इस साइंटिफिक सबूत, ऐतिहासिक और धार्मिक सबूतों के साथ मिलकर, 2019 में एकमत से फैसला सुनाया गया, जिससे मौजूदा भव्य इमारत के बनने का रास्ता बना। इस सफ़र का अंत 22 जनवरी, 2024 को "प्राण प्रतिष्ठा" सेरेमनी के साथ हुआ। नया मंदिर नागर स्टाइल का एक कमाल है, जो पूरी तरह से गुलाबी बलुआ पत्थर से बना है, जिसमें लोहे या स्टील का एक भी टुकड़ा नहीं है, और इसे कम से कम एक हज़ार साल तक टिकने के लिए डिज़ाइन किया गया है। इसके सेंटर में श्री राम लल्ला की मूर्ति है, जिसे मूर्तिकार अरुण योगीराज ने पवित्र काले पत्थर से बहुत ध्यान से तराशा है। आज, यह मंदिर सिर्फ़ पूजा की जगह के तौर पर ही नहीं, बल्कि अयोध्या के कल्चरल नए जन्म का सबूत भी है, जो पुरानी परंपरा को मॉडर्न इंजीनियरिंग के साथ मिलाकर दुनिया भर से लाखों तीर्थयात्रियों का स्वागत करता है।
శ్రీ రామ జన్మభూమి మందిర్ చరిత్ర అనేక సహస్రాబ్దాలుగా విస్తరించి ఉన్న విశ్వాసం, స్థితిస్థాపకత మరియు నిర్మాణ పునరుజ్జీవనం యొక్క లోతైన కథనం. పవిత్ర గ్రంథాలు మరియు స్థానిక సంప్రదాయం ప్రకారం, అయోధ్య ఇక్ష్వాకు రాజవంశానికి నిలయంగా పనిచేసే దివ్య నగరంగా స్థాపించబడింది. శ్రీరాముని జన్మస్థలంలోని అసలు ఆలయాన్ని అతని కుమారుడు కుశుడు నిర్మించాడని, తరువాత ఉజ్జయిని రాజు విక్రమాదిత్యుడు అద్భుతమైన నిష్పత్తికి పునరుద్ధరించాడని నమ్ముతారు. ఈ పురాతన నిర్మాణం శతాబ్దాలుగా భారత ఆధ్యాత్మిక వారసత్వానికి చిహ్నంగా నిలిచింది, దీనిని ప్రయాణికులు మరియు చరిత్రకారులు అపారమైన అందం మరియు భక్తి ప్రదేశంగా అభివర్ణించారు. మధ్యయుగ కాలం 1528లో మొఘల్ ఆక్రమణ సమయంలో అసలు ఆలయం కూల్చివేయబడినప్పుడు ఒక ముఖ్యమైన మలుపుగా గుర్తించబడింది. ఈ సంఘటన తర్వాత దాదాపు ఐదు శతాబ్దాల పాటు, ఈ ప్రదేశం నిరంతర పోరాటానికి కేంద్రంగా మారింది. పునాదులపై నిర్మించిన మసీదు ఉన్నప్పటికీ, భక్తులు మౌఖిక సంప్రదాయాలు మరియు ఆచారాల ద్వారా జన్మభూమి పవిత్రతను కాపాడుతూ చుట్టుకొలత వద్ద ప్రార్థనలు చేస్తూనే ఉన్నారు. బ్రిటిష్ కాలం మరియు అంతకు ముందు నుండి వచ్చిన చారిత్రక రికార్డులు స్థానిక హిందూ సమాజం ఈ స్థలంపై తమ హక్కును ఎప్పుడూ వదులుకోలేదని సూచిస్తున్నాయి, ఇది 19వ శతాబ్దం చివరి మరియు 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో తీవ్రమైన వివిధ పరిపాలనా మరియు చట్టపరమైన వివాదాలకు దారితీసింది. ఆలయ చరిత్ర యొక్క ఆధునిక యుగం ప్రపంచంలోనే అత్యంత సుదీర్ఘమైన చట్టపరమైన పోరాటాలలో ఒకటిగా రూపుదిద్దుకుంది. 1949 మరియు 1992 సంఘటనల తరువాత, ఈ విషయం భారత సుప్రీంకోర్టుకు చేరుకుంది. తీర్మానంలో కీలకమైన అంశం ఏమిటంటే, ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ASI) అందించిన ఆధారాలు, ఇది స్థలం కింద 10వ శతాబ్దపు భారీ ఆలయ నిర్మాణం యొక్క అవశేషాలను వెలికితీసింది, ఇందులో పురాతన భారతీయ ఆలయ నిర్మాణ శైలికి అనుగుణంగా స్తంభాలు మరియు మూలాంశాలు ఉన్నాయి. ఈ శాస్త్రీయ ఆధారాలు, చారిత్రక మరియు లేఖనాత్మక సాక్ష్యాలతో కలిపి, ప్రస్తుత గొప్ప భవనం నిర్మాణానికి మార్గం సుగమం చేసిన 2019 ఏకగ్రీవ తీర్పుకు దారితీసింది. ఈ ప్రయాణం ముగింపు జనవరి 22, 2024న జరిగిన "ప్రాణ ప్రతిష్ఠ" వేడుక. కొత్త ఆలయం నాగర శైలికి ఒక అద్భుతం, ఇనుము లేదా ఉక్కు ముక్క లేకుండా పూర్తిగా గులాబీ ఇసుకరాయితో నిర్మించబడింది, కనీసం వెయ్యి సంవత్సరాలు నిలబడేలా రూపొందించబడింది. కేంద్ర భాగం శ్రీ రామ్ లల్లా విగ్రహం, దీనిని శిల్పి అరుణ్ యోగిరాజ్ పవిత్ర నల్లరాయితో చాలా జాగ్రత్తగా చెక్కారు. నేడు, ఈ ఆలయం కేవలం ప్రార్థనా స్థలంగా మాత్రమే కాకుండా, అయోధ్య సాంస్కృతిక పునర్జన్మకు నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది, ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది యాత్రికులను స్వాగతించడానికి పురాతన సంప్రదాయాన్ని ఆధునిక ఇంజనీరింగ్తో సమన్వయం చేస్తుంది.
Nearby templesआस-पास के मंदिरసమీప ఆలయాలు
10.5 kmKanak Bhawan Temple
Ayodhya, Uttar Pradesh
Lord Sriram
20.8 kmHanuman Garhi Temple
Ayodhya, Uttar Pradesh
Lord Hanuman
31.9 kmTreta Ke Thakur Temple
Ayodhya, Uttar Pradesh
Lord Sriram
41.9 kmNageshwarnath Temple
Ayodhya, Uttar Pradesh
Lord ShivaDrag to move, use + / - or double-click to zoom.हिलाने के लिए खींचें, ज़ूम के लिए + / - या डबल-क्लिक करें।జరపడానికి లాగండి, జూమ్కు + / - లేదా డబుల్ క్లిక్ చేయండి. Open in Google Mapsगूगल मैप्स में खोलेंగూగుల్ మ్యాప్స్లో తెరవండి
Same Deity Templesइसी देवता के मंदिरఇదే దేవత ఆలయాలు
Lord SriramMore temples of this deity, nearest first.इसी देवता के और मंदिर, निकटतम पहले।ఇదే దేవత ఆలయాలు, దగ్గరివి ముందుగా.
0.5 kmKanak Bhawan Temple
Ayodhya, Uttar Pradesh
Lord Sriram1.9 kmTreta Ke Thakur Temple
Ayodhya, Uttar Pradesh
Lord Sriram
666.6 kmRamtek Gad Mandir ,Shri Ram Temple, Ramtek , Nagpur District, Maharashtra – 441106
Nagpur, Maharashtra
Lord SriramShree Raghunath Temple, Jammu, Jammu & Kashmir 180001
Jammu, Jammu & Kashmir
Lord Sriram
968.6 kmSri Rama Temple , Ramalayam , Ramatheertham, Vizianagaram, Andhra Pradesh 535218
Vizianagaram, Andhra Pradesh
Lord Sriram
984.8 kmSri Sita Rama Chandra Swamy Devasthanam, Ellanthakunta , Telangana 505122
Karimnagar, Telangana
Lord Sriram
1000.0 kmSriram Temple , Dichpalli killa Ramalayam Dichpalli, Nizamabad, Telangana 503174
Telangana
Lord Sriram
1014.5 kmSri Seetharamula Devasthanam ( Ramalayam Gambhiraopet ) , Gambhiraopet, Telangana 505304
Karimnagar, Telangana
Lord SriramTravel Guideयात्रा मार्गदर्शिकाప్రయాణ మార్గదర్శి
🛩️By Air: Maharishi Valmiki International Airport (AYO) is just 7–10 km from the temple. It has direct flights from major Indian cities like Delhi, Mumbai, and Ahmedabad.
🚉By Train: Ayodhya Dham Junction is the closest station (approx. 2 km). It is a world-class station with excellent connectivity to all parts of India.
🚌By Road: Ayodhya is well-connected via NH-27. Frequent bus services are available from Lucknow (140 km), Varanasi (200 km), and Gorakhpur.
🛩️हवाई जहाज़ से: महर्षि वाल्मीकि इंटरनेशनल एयरपोर्ट (AYO) मंदिर से सिर्फ़ 7–10 km दूर है। यहाँ दिल्ली, मुंबई और अहमदाबाद जैसे बड़े भारतीय शहरों से सीधी फ़्लाइट हैं।
🚉ट्रेन से: अयोध्या धाम जंक्शन सबसे नज़दीकी स्टेशन (लगभग 2 km) है। यह एक वर्ल्ड-क्लास स्टेशन है जिसकी भारत के सभी हिस्सों से बेहतरीन कनेक्टिविटी है।
🚌सड़क से: अयोध्या NH-27 से अच्छी तरह जुड़ा हुआ है। लखनऊ (140 km), वाराणसी (200 km), और गोरखपुर से अक्सर बस सर्विस मिलती हैं।
🛩️విమానం ద్వారా: మహర్షి వాల్మీకి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (AYO) ఆలయం నుండి కేవలం 7–10 కి.మీ దూరంలో ఉంది. దీనికి ఢిల్లీ, ముంబై మరియు అహ్మదాబాద్ వంటి ప్రధాన భారతీయ నగరాల నుండి ప్రత్యక్ష విమానాలు ఉన్నాయి.
🚉రైలు ద్వారా: అయోధ్య ధామ్ జంక్షన్ దగ్గరి స్టేషన్ (సుమారు 2 కి.మీ). ఇది భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు అద్భుతమైన కనెక్టివిటీ కలిగిన ప్రపంచ స్థాయి స్టేషన్.
🚌రోడ్డు ద్వారా: అయోధ్య NH-27 ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. లక్నో (140 కి.మీ), వారణాసి (200 కి.మీ) మరియు గోరఖ్పూర్ నుండి తరచుగా బస్సు సర్వీసులు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
Sub Templesउप मंदिरఉప ఆలయాలు
🛕Lord Sri Rama
🛕भगवान श्री राम
🛕శ్రీ రాముడు
Things to Coverक्या देखेंచూడవలసినవి
🙏🏼Take darshan & blessings of Lord Rama
🙏🏼भगवान राम के दर्शन और आशीर्वाद लें
🙏🏼రాముని దర్శనం మరియు ఆశీస్సులు పొందండి
Pooja Detailsपूजा विवरणపూజా వివరాలు
Details for this section will be added soon.इस भाग की जानकारी जल्द ही जोड़ी जाएगी।ఈ విభాగం వివరాలు త్వరలో చేర్చబడతాయి.
Festivals / Jatharaत्योहार / जात्राపండుగలు / జాతర
🌹Ram Navami: The grandest festival, celebrating the birth of Lord Rama. Expect the "Surya Tilak" ritual at noon.
🌹Deepotsav (Diwali): Ayodhya breaks world records by lighting millions of diyas (lamps) along the Saryu River, celebrating Rama's return to the city.
🌹Dussehra (Vijayadashami): Celebrating the victory of Rama over Ravana with massive processions.
🌹Vaikuntha Ekadashi: A major Vaishnavite festival attracting lakhs of pilgrims.
🌹राम नवमी: भगवान राम के जन्म का सबसे बड़ा त्योहार। दोपहर में "सूर्य तिलक" की रस्म की उम्मीद करें।
🌹दीपोत्सव (दिवाली): अयोध्या सरयू नदी के किनारे लाखों दीये जलाकर वर्ल्ड रिकॉर्ड तोड़ता है, राम के शहर लौटने का जश्न मनाता है।
🌹दशहरा (विजयादशमी): बड़े जुलूस के साथ रावण पर राम की जीत का जश्न मनाना।
🌹वैकुंठ एकादशी: एक बड़ा वैष्णव त्योहार जिसमें लाखों श्रद्धालु आते हैं।
🌹రామ నవమి: శ్రీరాముని జన్మదినాన్ని జరుపుకునే అత్యంత గొప్ప పండుగ. మధ్యాహ్నం "సూర్య తిలకం" ఆచారాన్ని ఆశించండి.
🌹దీపోత్సవం (దీపావళి): రాముడు నగరానికి తిరిగి రావడాన్ని జరుపుకుంటూ, సరయు నది వెంబడి లక్షలాది దీపాలను (దీపాలను) వెలిగించడం ద్వారా అయోధ్య ప్రపంచ రికార్డులను బద్దలు కొట్టింది.
🌹దసరా (విజయదశమి): రావణుడిపై రాముడి విజయాన్ని భారీ ఊరేగింపులతో జరుపుకుంటున్నారు.
🌹వైకుంఠ ఏకాదశి: లక్షలాది మంది యాత్రికులను ఆకర్షించే ప్రధాన వైష్ణవ పండుగ.
Dress Codeवस्त्र संहिताదుస్తుల నియమం
🥻Traditional Dress
🥻पारंपरिक पोशाक
🥻సాంప్రదాయ దుస్తులు
Announcementsघोषणाएंప్రకటనలు
Details for this section will be added soon.इस भाग की जानकारी जल्द ही जोड़ी जाएगी।ఈ విభాగం వివరాలు త్వరలో చేర్చబడతాయి.
FAQ'sअक्सर पूछे जाने वाले प्रश्नతరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
Details for this section will be added soon.इस भाग की जानकारी जल्द ही जोड़ी जाएगी।ఈ విభాగం వివరాలు త్వరలో చేర్చబడతాయి.