Gangotri Temple, Uttarkashi District, Uttarakhand, 249137
Uttarkashi, Uttarakhand
Aboutमंदिर के बारे मेंఆలయం గురించి
Gangotri Temple is one of the most important pilgrimage shrines dedicated to Goddess Ganga and is located on the bank of the Bhagirathi River in Gangotri. The shrine stands at roughly 3,100–3,200 metres above sea level and forms one of the four major Char Dham pilgrimage sites of Uttarakhand. The present temple is traditionally attributed to Amar Singh Thapa, the Gorkha general, who constructed the stone temple in the late 18th century.
गंगोत्री मंदिर माँ गंगा को समर्पित सर्वाधिक महत्वपूर्ण तीर्थ मंदिरों में से एक है और गंगोत्री में भागीरथी नदी के तट पर स्थित है। यह मंदिर समुद्र तल से लगभग 3,100–3,200 मीटर की ऊँचाई पर स्थित है और उत्तराखंड के चार प्रमुख चार धाम तीर्थ स्थलों में से एक है। वर्तमान मंदिर परंपरागत रूप से गोरखा सेनापति अमर सिंह थापा से जोड़ा जाता है, जिन्होंने 18वीं शताब्दी के उत्तरार्ध में यह पाषाण मंदिर बनवाया।
Temple Historyमंदिर का इतिहासఆలయ చరిత్ర
The religious history of Gangotri is much older than the present temple structure. Hindu tradition connects the site with King Bhagirath, who is believed to have performed severe penance to bring the celestial Ganga down to Earth to liberate the souls of his ancestors. Lord Shiva is believed to have received Ganga in his matted locks and released her onto the earth. The sacred Bhagirath Shila near the temple is traditionally regarded as the place where Bhagirath meditated.
Gangotri is also the gateway to Gaumukh, the glacial source of the Bhagirathi, which lies about 19 km from Gangotri by trek. During winter, when heavy snowfall makes Gangotri inaccessible, the worship of Goddess Ganga continues at Mukhba village, where the deity is ceremonially moved after the seasonal closure of the Gangotri shrine.
Gangotri Temple is one of the four principal Char Dham pilgrimage sites of Uttarakhand and is one of the most important Hindu shrines dedicated to Goddess Ganga. The temple stands beside the Bhagirathi River and represents the sacred terrestrial presence of Ganga, which is regarded in Hindu tradition as a divine mother and purifier.
The temple's importance is strengthened by its connection with the Bhagirath legend, the sacred Bhagirath Shila and the pilgrimage route towards Gaumukh. Although Gaumukh is the glacial source of the Bhagirathi, Gangotri is the principal temple town and pilgrimage centre associated with Goddess Ganga. Its high Himalayan setting and seasonal worship at Mukhba during winter make the Gangotri tradition distinctive among the Char Dham shrines.
Nearby templesआस-पास के मंदिरసమీప ఆలయాలు
131.3 kmKedarnath Temple, Kedarnath Dham, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246445
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
239.4 kmTriyuginarayan Temple, Triyuginarayan Village, Sonprayag–Kedarnath Region, Ukhimath, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246471
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Vishnu
345.6 kmYamunotri Temple, Yamunotri Dham, Uttarkashi District, Uttarakhand, 249141
Uttarkashi, Uttarakhand
Goddess
448.1 kmMadhyamaheshwar Temple, Madhyamaheshwar Dham, Mansoona, Ukhimath Region, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246469
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
553.6 kmVishwanath Temple, Guptkashi, Ukhimath Tehsil, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246439
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
654.9 kmOmkareshwar Temple, Ukhimath, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246419
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
756.1 kmShakti Temple, Near Vishwanath Temple, Uttarkashi, Uttarakhand, 249193
Uttarkashi, Uttarakhand
Goddess
856.1 kmVishwanath Temple, Vishwanath Chowk, Uttarkashi, Uttarakhand, 249193
Uttarkashi, Uttarakhand
Lord ShivaDrag to move, use + / - or double-click to zoom.हिलाने के लिए खींचें, ज़ूम के लिए + / - या डबल-क्लिक करें।జరపడానికి లాగండి, జూమ్కు + / - లేదా డబుల్ క్లిక్ చేయండి. Open in Google Mapsगूगल मैप्स में खोलेंగూగుల్ మ్యాప్స్లో తెరవండి
Same Deity Templesइसी देवता के मंदिरఇదే దేవత ఆలయాలు
GoddessMore temples of this deity, nearest first.इसी देवता के और मंदिर, निकटतम पहले।ఇదే దేవత ఆలయాలు, దగ్గరివి ముందుగా.
45.6 kmYamunotri Temple, Yamunotri Dham, Uttarkashi District, Uttarakhand, 249141
Uttarkashi, Uttarakhand
Goddess56.1 kmShakti Temple, Near Vishwanath Temple, Uttarkashi, Uttarakhand, 249193
Uttarkashi, Uttarakhand
Goddess
82.1 kmDhari Devi Temple, Kalyasaur, Srinagar–Rudraprayag Road, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246171
Rudraprayag, Uttarakhand
Goddess
86.6 kmRaj Rajeshwari Temple, Devalgarh, Pauri Garhwal District, Uttarakhand, 246147
Pauri Garhwal, Uttarakhand
Goddess
137.2 kmMansa Devi Temple, Bilwa Parvat, Haridwar, Uttarakhand, 249401
Haridwar, Uttarakhand
Goddess
138.1 kmMaya Devi Temple, Upper Road, Haridwar, Uttarakhand, 249401
Haridwar, Uttarakhand
Goddess
138.7 kmChandi Devi Temple, Neel Parvat, Haridwar, Uttarakhand, 249401
Haridwar, Uttarakhand
Goddess
165.5 kmKasar Devi Temple, Near Almora–Binsar Road, Almora District, Uttarakhand, 263601
Almora, Uttarakhand
GoddessChota Char Dhamछोटा चार धामచోటా చార్ ధామ్
See the whole groupपूरा समूह देखेंమొత్తం సముదాయం చూడండి4 of 4 temples4 में से 4 मंदिर4లో 4 ఆలయాలు
1Yamunotri Temple, Yamunotri Dham, Uttarkashi District, Uttarakhand, 249141
Uttarkashi, Uttarakhand
Goddess3Kedarnath Temple, Kedarnath Dham, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246445
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
4Badrinath Temple, Badrinath Dham, Chamoli District, Uttarakhand, 246422
Chamoli, Uttarakhand
Lord VishnuTravel Guideयात्रा मार्गदर्शिकाప్రయాణ మార్గదర్శి
1. By Road – Gangotri is connected by a motorable mountain road and lies on the Gangotri route. It is approximately 100 km from Uttarkashi and about 248 km from Rishikesh according to the Uttarkashi district administration.
2. By Rail – Rishikesh is one of the nearest major railway stations used for reaching Gangotri. Dehradun and Haridwar are also important railway options. From the railway station, buses and taxis are available towards Gangotri.
3. By Air – Jolly Grant Airport, Dehradun, is the nearest major airport. The onward journey to Gangotri is by road.
4. By Trek – Gangotri serves as the starting point for the approximately 19 km trek to Gaumukh, the glacial source of the Bhagirathi River.
1. Uttarkashi – Approximately 100 km.
2. Rishikesh – Approximately 248 km.
3. Haridwar – Approximately 250 km.
4. Dehradun – Approximately 200 km from Uttarkashi, with the remaining distance to Gangotri by road.
5. Gaumukh – Approximately 19 km by trek from Gangotri.
1. सड़क मार्ग – गंगोत्री एक मोटर योग्य पर्वतीय मार्ग से जुड़ा है और गंगोत्री मार्ग पर स्थित है। उत्तरकाशी जिला प्रशासन के अनुसार यह उत्तरकाशी से लगभग 100 किमी तथा ऋषिकेश से लगभग 248 किमी दूर है।
2. रेल मार्ग – गंगोत्री पहुँचने के लिए उपयोग किए जाने वाले निकटतम प्रमुख रेलवे स्टेशनों में से एक ऋषिकेश है। देहरादून एवं हरिद्वार भी महत्वपूर्ण रेल विकल्प हैं। रेलवे स्टेशन से गंगोत्री की ओर बसें एवं टैक्सियाँ उपलब्ध हैं।
3. वायु मार्ग – जॉली ग्रांट हवाई अड्डा, देहरादून निकटतम प्रमुख हवाई अड्डा है। गंगोत्री तक आगे की यात्रा सड़क मार्ग से होती है।
4. पैदल मार्ग – गंगोत्री भागीरथी नदी के हिमनद स्रोत गोमुख तक लगभग 19 किमी की पैदल यात्रा का प्रारंभ बिंदु है।
1. उत्तरकाशी – लगभग 100 किमी।
2. ऋषिकेश – लगभग 248 किमी।
3. हरिद्वार – लगभग 250 किमी।
4. देहरादून – उत्तरकाशी से लगभग 200 किमी, तथा गंगोत्री तक शेष दूरी सड़क मार्ग से।
5. गोमुख – गंगोत्री से पैदल लगभग 19 किमी।
1. రోడ్డు మార్గం – గంగోత్రి మోటారు పర్వత రహదారితో అనుసంధానించబడి ఉంది మరియు గంగోత్రి మార్గంలో ఉంది. ఉత్తరకాశీ జిల్లా యంత్రాంగం ప్రకారం ఇది ఉత్తరకాశీ నుండి సుమారు 100 కి.మీ మరియు రిషికేశ్ నుండి సుమారు 248 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
2. రైలు మార్గం – గంగోత్రి చేరుకోవడానికి ఉపయోగించే సమీప ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్లలో రిషికేశ్ ఒకటి. డెహ్రాడూన్ మరియు హరిద్వార్ కూడా ముఖ్యమైన రైలు ఎంపికలు. రైల్వే స్టేషన్ నుండి గంగోత్రి వైపు బస్సులు మరియు టాక్సీలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
3. విమాన మార్గం – జాలీ గ్రాంట్ విమానాశ్రయం, డెహ్రాడూన్ సమీప ప్రధాన విమానాశ్రయం. గంగోత్రికి ముందుకు ప్రయాణం రోడ్డు మార్గం ద్వారా ఉంటుంది.
4. నడక మార్గం – భాగీరథి నది హిమనద మూలమైన గోముఖ్ వరకు సుమారు 19 కి.మీ నడకకు గంగోత్రి ప్రారంభ స్థానం.
1. ఉత్తరకాశీ – సుమారు 100 కి.మీ.
2. రిషికేశ్ – సుమారు 248 కి.మీ.
3. హరిద్వార్ – సుమారు 250 కి.మీ.
4. డెహ్రాడూన్ – ఉత్తరకాశీ నుండి సుమారు 200 కి.మీ; గంగోత్రికి మిగిలిన దూరం రోడ్డు మార్గం ద్వారా.
5. గోముఖ్ – గంగోత్రి నుండి నడక ద్వారా సుమారు 19 కి.మీ.
Sub Templesउप मंदिरఉప ఆలయాలు
1. Gangotri Temple – Main shrine dedicated to Goddess Ganga.
2. Bhagirath Shila – Sacred rock near the temple, traditionally associated with King Bhagirath’s meditation.
3. Surya Kund – Sacred natural water feature near Gangotri Temple.
4. Pandava Gufa – Nearby cave associated with the Pandavas in local religious tradition.
5. Bhairav Ghati / Bhairavnath Shrine – Traditional protective deity associated with the Gangotri pilgrimage area.
1. गंगोत्री मंदिर – माँ गंगा को समर्पित मुख्य मंदिर।
2. भगीरथ शिला – मंदिर के निकट स्थित पवित्र शिला, जो परंपरागत रूप से राजा भगीरथ की तपस्या से जुड़ी है।
3. सूर्य कुंड – गंगोत्री मंदिर के निकट स्थित पवित्र प्राकृतिक जलस्रोत।
4. पांडव गुफा – स्थानीय धार्मिक परंपरा में पांडवों से संबद्ध निकटवर्ती गुफा।
5. भैरव घाटी / भैरवनाथ मंदिर – गंगोत्री तीर्थ क्षेत्र से जुड़े पारंपरिक रक्षक देवता।
1. గంగోత్రి ఆలయం – గంగా దేవికి అంకితమైన ప్రధాన మందిరం.
2. భగీరథ శిల – ఆలయానికి సమీపంలో ఉన్న పవిత్ర శిల; ఇది సాంప్రదాయికంగా భగీరథ మహారాజు తపస్సుతో ముడిపడి ఉంది.
3. సూర్య కుండం – గంగోత్రి ఆలయానికి సమీపంలో ఉన్న పవిత్ర సహజ జలాశయం.
4. పాండవ గుహ – స్థానిక ధార్మిక సంప్రదాయంలో పాండవులతో ముడిపడిన సమీప గుహ.
5. భైరవ ఘాటి / భైరవనాథ మందిరం – గంగోత్రి యాత్రా ప్రాంతంతో ముడిపడిన సాంప్రదాయ రక్షక దేవత.
Things to Coverक्या देखेंచూడవలసినవి
Take darshan and blessings of the presiding deity of this temple, along with the other deities present in the temple complex.
इस मंदिर के मुख्य देवता तथा मंदिर परिसर में विराजमान अन्य देवी-देवताओं के दर्शन कर आशीर्वाद प्राप्त करें।
ఈ ఆలయ ముఖ్య దైవం మరియు ఆలయ ప్రాంగణంలో కొలువైన ఇతర దేవతల దర్శనం చేసుకుని ఆశీర్వాదం పొందండి.
Pooja Detailsपूजा विवरणపూజా వివరాలు
1. Mangala Aarti – Performed in the early morning, around 6:00 AM during the pilgrimage season.
2. Ganga Puja – Devotees worship Goddess Ganga and offer prayers at the main shrine.
3. Abhishek / Traditional Offerings – Devotees offer sacred water and other customary puja materials.
4. Bhog – A midday offering is performed, with the temple generally having a short afternoon break.
5. Sandhya Aarti – Evening worship is traditionally performed around the evening hours, with published schedules placing it around 7:45 PM.
Exact daily puja timings can change according to the temple committee's seasonal schedule.
1. मंगला आरती – तीर्थयात्रा काल में प्रातःकाल, लगभग प्रातः 6:00 बजे संपन्न की जाती है।
2. गंगा पूजा – भक्त माँ गंगा की आराधना करते हैं और मुख्य मंदिर में प्रार्थनाएँ अर्पित करते हैं।
3. अभिषेक / पारंपरिक अर्पण – भक्त पवित्र जल तथा अन्य प्रथागत पूजा सामग्री अर्पित करते हैं।
4. भोग – मध्याह्न में नैवेद्य अर्पित किया जाता है; सामान्यतः मंदिर में अपराह्न थोड़ी देर का अवकाश रहता है।
5. संध्या आरती – सायंकाल परंपरागत रूप से आराधना संपन्न होती है; प्रकाशित कार्यक्रमों के अनुसार यह लगभग रात्रि 7:45 बजे होती है।
मंदिर समिति के मौसमी कार्यक्रम के अनुसार दैनिक पूजा के निश्चित समय बदल सकते हैं।
1. మంగళ ఆరతి – యాత్రా కాలంలో తెల్లవారుజామున, సుమారు ఉదయం 6:00 గంటలకు నిర్వహిస్తారు.
2. గంగా పూజ – భక్తులు గంగా దేవిని ఆరాధించి ప్రధాన మందిరంలో ప్రార్థనలు సమర్పిస్తారు.
3. అభిషేకం / సాంప్రదాయ అర్పణలు – భక్తులు పవిత్ర జలం మరియు ఇతర ఆచార పూజ సామగ్రిని సమర్పిస్తారు.
4. భోగం – మధ్యాహ్నం నైవేద్యం సమర్పిస్తారు; సాధారణంగా ఆలయంలో మధ్యాహ్నం కొద్దిసేపు విరామం ఉంటుంది.
5. సంధ్యా ఆరతి – సాయంత్ర సమయంలో సాంప్రదాయికంగా ఆరాధన నిర్వహిస్తారు; ప్రచురించిన కార్యక్రమాల ప్రకారం ఇది సుమారు రాత్రి 7:45కి జరుగుతుంది.
ఆలయ కమిటీ కాలానుగత కార్యక్రమం ప్రకారం దైనిక పూజల నిర్ణీత సమయాలు మారవచ్చు.
Festivals / Jatharaत्योहार / जात्राపండుగలు / జాతర
1. Akshaya Tritiya – This is an especially important day for Gangotri because the temple portals traditionally reopen for the annual pilgrimage season around Akshaya Tritiya. In 2026, the Gangotri Dham kapat opening date was 19 April. The opening is accompanied by religious ceremonies and the ceremonial arrival of Goddess Ganga from her winter seat at Mukhba.
2. Diwali / Bhai Dooj – At the end of the pilgrimage season, the Gangotri temple closes for winter because of severe weather and snowfall. The deity is ceremonially taken to Mukhba village, where regular worship continues throughout the winter months until the following spring reopening.
3. Ganga Dussehra – The festival celebrating the descent of the sacred Ganga is observed with special religious devotion at Gangotri and is an important occasion for pilgrims visiting the shrine.
1. अक्षय तृतीया – गंगोत्री के लिए यह विशेष रूप से महत्वपूर्ण दिन है, क्योंकि परंपरागत रूप से अक्षय तृतीया के आसपास वार्षिक तीर्थयात्रा ऋतु हेतु मंदिर के कपाट पुनः खुलते हैं। 2026 में गंगोत्री धाम के कपाट खुलने की तिथि 19 अप्रैल थी। कपाट खुलने के साथ धार्मिक समारोह तथा मुखबा स्थित शीतकालीन गद्दी से माँ गंगा का विधिपूर्वक आगमन होता है।
2. दीवाली / भाई दूज – तीर्थयात्रा ऋतु के अंत में कठोर मौसम एवं हिमपात के कारण गंगोत्री मंदिर शीतकाल हेतु बंद हो जाता है। देवी को विधिपूर्वक मुखबा गाँव ले जाया जाता है, जहाँ अगले वसंत में कपाट खुलने तक शीतकाल भर नियमित आराधना जारी रहती है।
3. गंगा दशहरा – पवित्र गंगा के अवतरण का यह पर्व गंगोत्री में विशेष धार्मिक श्रद्धा के साथ मनाया जाता है और यह मंदिर आने वाले तीर्थयात्रियों के लिए महत्वपूर्ण अवसर है।
1. అక్షయ తృతీయ – గంగోత్రికి ఇది ప్రత్యేకంగా ముఖ్యమైన దినం, ఎందుకంటే సాంప్రదాయికంగా అక్షయ తృతీయ ప్రాంతంలోనే వార్షిక యాత్రా కాలం కోసం ఆలయ కపాటాలు తిరిగి తెరుచుకుంటాయి. 2026లో గంగోత్రి ధామ్ కపాట ప్రారంభ తేదీ ఏప్రిల్ 19. ఈ ప్రారంభంతో పాటు ధార్మిక వేడుకలు మరియు ముఖ్బాలోని శీతాకాల పీఠం నుండి గంగా దేవి విధిపూర్వక ఆగమనం జరుగుతాయి.
2. దీపావళి / భాయ్ దూజ్ – యాత్రా కాలం ముగింపులో తీవ్ర వాతావరణం మరియు హిమపాతం కారణంగా గంగోత్రి ఆలయం శీతాకాలానికి మూసివేయబడుతుంది. దేవిని విధిపూర్వకంగా ముఖ్బా గ్రామానికి తీసుకువెళ్తారు; తరువాతి వసంతంలో తిరిగి తెరిచే వరకు శీతాకాల మాసాల్లో అక్కడ నిత్య ఆరాధన కొనసాగుతుంది.
3. గంగా దసరా – పవిత్ర గంగా అవతరణను జరుపుకునే ఈ పర్వదినాన్ని గంగోత్రిలో ప్రత్యేక ధార్మిక భక్తితో జరుపుకుంటారు మరియు ఇది మందిరాన్ని దర్శించే యాత్రికులకు ముఖ్యమైన సందర్భం.
Dress Codeवस्त्र संहिताదుస్తుల నియమం
🥻Traditional Dress
🥻पारंपरिक पोशाक
🥻సాంప్రదాయ దుస్తులు
Announcementsघोषणाएंప్రకటనలు
1. Bhagirath Shila – Sacred rock associated with King Bhagirath's penance.
2. Surya Kund – Sacred waterfall and natural feature near Gangotri Temple.
3. Pandava Gufa – Cave associated with the Pandavas in local tradition.
4. Gaumukh – Glacial source of the Bhagirathi, approximately 19 km from Gangotri by trek.
5. Bhojbasa – Important halt on the Gangotri–Gaumukh trekking route.
6. Mukhba Village – Winter seat of Goddess Ganga when the Gangotri temple is closed.
1. भगीरथ शिला – राजा भगीरथ की तपस्या से संबंधित पवित्र शिला।
2. सूर्य कुंड – गंगोत्री मंदिर के निकट पवित्र जलप्रपात एवं प्राकृतिक स्थल।
3. पांडव गुफा – स्थानीय परंपरा में पांडवों से संबंधित गुफा।
4. गौमुख – भागीरथी का हिमनद उद्गम, गंगोत्री से पैदल मार्ग द्वारा लगभग 19 किमी।
5. भोजबासा – गंगोत्री–गौमुख पैदल मार्ग का महत्वपूर्ण पड़ाव।
6. मुखबा गाँव – गंगोत्री मंदिर बंद रहने पर देवी गंगा का शीतकालीन स्थान।
1. భగీరథ్ శిల – రాజు భగీరథుని తపస్సుతో సంబంధం కలిగిన పవిత్ర శిల.
2. సూర్య కుండ్ – గంగోత్రి ఆలయ సమీపంలోని పవిత్ర జలపాతం, సహజ ప్రదేశం.
3. పాండవ గుఫా – స్థానిక సంప్రదాయంలో పాండవులతో సంబంధం కలిగిన గుహ.
4. గౌముఖ్ – భాగీరథి హిమనదీ ఉద్గమ స్థానం; గంగోత్రి నుండి ట్రెక్ ద్వారా సుమారు 19 కి.మీ.
5. భోజ్బాస – గంగోత్రి–గౌముఖ్ ట్రెక్కింగ్ మార్గంలోని ముఖ్యమైన విడిది.
6. ముఖ్బా గ్రామం – గంగోత్రి ఆలయం మూసి ఉన్నప్పుడు గంగాదేవి శీతాకాల నివాసం.
FAQ'sअक्सर पूछे जाने वाले प्रश्नతరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
Why is Gangotri Temple considered one of the Char Dham shrines?
Gangotri is one of Uttarakhand's four principal Char Dham pilgrimage sites and is dedicated to Goddess Ganga, the sacred river goddess.
What is the significance of Bhagirath Shila at Gangotri?
Bhagirath Shila is traditionally regarded as the sacred rock where King Bhagirath performed penance to bring Ganga from heaven to Earth.
Where is Goddess Ganga worshipped during the winter closure of Gangotri Temple?
During winter, the deity is ceremonially moved to Mukhba village, where worship continues until the Gangotri shrine reopens for the next pilgrimage season.