Triyuginarayan Temple, Triyuginarayan Village, Sonprayag–Kedarnath Region, Ukhimath, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246471
Rudraprayag, Uttarakhand
Aboutमंदिर के बारे मेंఆలయం గురించి
Triyuginarayan Temple is an ancient Vishnu temple in Triyuginarayan village of Rudraprayag district, Uttarakhand. The shrine is dedicated to Lord Vishnu, worshipped here as Vishnu or Narayan. According to Hindu tradition, the temple marks the sacred place where Lord Shiva and Goddess Parvati were married. Lord Vishnu is traditionally believed to have acted as Parvati's brother and witnessed the divine wedding, while Lord Brahma is associated with conducting the ceremony.
त्रियुगीनारायण मंदिर उत्तराखंड के रुद्रप्रयाग जिले के त्रियुगीनारायण गाँव का एक प्राचीन विष्णु मंदिर है। यह मंदिर भगवान विष्णु को समर्पित है, जिनकी यहाँ विष्णु अथवा नारायण के रूप में आराधना होती है। हिंदू परंपरा के अनुसार यह मंदिर उस पवित्र स्थल को दर्शाता है, जहाँ भगवान शिव एवं माता पार्वती का विवाह हुआ था। परंपरागत रूप से माना जाता है कि भगवान विष्णु ने पार्वती के भाई के रूप में इस दिव्य विवाह के साक्षी बने, जबकि भगवान ब्रह्मा इस संस्कार के संपादन से जुड़े हैं।
Temple Historyमंदिर का इतिहासఆలయ చరిత్ర
The name Triyuginarayan is connected with the belief that the sacred fire at the temple has continued burning since the time of the divine marriage through three yugas. The fire is maintained in the temple's havan kund, commonly known as the Akhand Dhuni. Devotees traditionally offer wood and other permitted materials into the sacred fire.
The temple's present architectural form is traditionally associated with the Kedarnath temple style and resembles the shrine at Kedarnath in its stone construction. The surrounding kunds and Brahma Shila are important parts of the sacred landscape. Triyuginarayan is therefore regarded as an important pilgrimage destination for devotees of Lord Shiva, Goddess Parvati and Lord Vishnu.
Triyuginarayan Temple is one of Uttarakhand's most important sacred sites associated with the divine marriage of Lord Shiva and Goddess Parvati. The temple is especially revered by devotees seeking blessings for marriage, marital harmony and family well-being. The presence of the Akhand Dhuni and Brahma Shila gives the site distinctive religious importance.
The temple is also significant as a Vishnu shrine situated within the wider Kedarnath pilgrimage region. Its stone architecture, sacred kunds, traditional fire altar and association with the Shiva-Parvati wedding make Triyuginarayan an important religious and cultural landmark of the Garhwal Himalayas.
Nearby templesआस-पास के मंदिरసమీప ఆలయాలు
113.5 kmKedarnath Temple, Kedarnath Dham, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246445
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
216.1 kmVishwanath Temple, Guptkashi, Ukhimath Tehsil, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246439
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
317.8 kmOmkareshwar Temple, Ukhimath, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246419
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
423.4 kmMadhyamaheshwar Temple, Madhyamaheshwar Dham, Mansoona, Ukhimath Region, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246469
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
528.6 kmTungnath Temple, Tungnath Dham, Chopta, Ukhimath Tehsil, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246469
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
630.7 kmKartik Swami Temple, Kanakchauri Village, Near Pokhari, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246442
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Subramanyam
735.4 kmRudranath Temple, Rudranath Dham, Gopeshwar Region, Chamoli District, Uttarakhand, 246401
Chamoli, Uttarakhand
Lord Shiva
839.4 kmGangotri Temple, Uttarkashi District, Uttarakhand, 249137
Uttarkashi, Uttarakhand
GoddessDrag to move, use + / - or double-click to zoom.हिलाने के लिए खींचें, ज़ूम के लिए + / - या डबल-क्लिक करें।జరపడానికి లాగండి, జూమ్కు + / - లేదా డబుల్ క్లిక్ చేయండి. Open in Google Mapsगूगल मैप्स में खोलेंగూగుల్ మ్యాప్స్లో తెరవండి
Same Deity Templesइसी देवता के मंदिरఇదే దేవత ఆలయాలు
Lord VishnuMore temples of this deity, nearest first.इसी देवता के और मंदिर, निकटतम पहले।ఇదే దేవత ఆలయాలు, దగ్గరివి ముందుగా.
50.5 kmBadrinath Temple, Badrinath Dham, Chamoli District, Uttarakhand, 246422
Chamoli, Uttarakhand
Lord Vishnu
632.6 kmJagatpita Shri Brahma Mandir , Brahma Temple Rd, Pushkar, Rajasthan 305022
Ajmer, Rajasthan
Lord Vishnu
1033.7 kmBAPS Shri Swaminarayan Akshardham, Gandhinagar, Gujarat 382021
Gandhi Nagar, Gujarath
Lord Vishnu
1056.2 kmShri Laxmi Narayan Mandir , Kothi Rd, Mahal, Nagpur, Maharashtra 440032
Nagpur, Maharashtra
Lord Vishnu
1210.4 kmDaityasudan Temple, Roshanpura, Lonar, Maharashtra 443302
Buldana, Maharashtra
Lord Vishnu
1272.2 kmBAPS Shri Swaminarayan Mandir, Jamnagar, Gujarat 361006
Jamnagar, Gujarath
Lord Vishnu
1291.7 kmSundar Narayan Mandir , Raviwar Karanja, Panchavati, Nashik, Maharashtra 422001
Nasik, Maharashtra
Lord Vishnu
1333.6 kmSri Aadhi Varaha Swamy Devasthanam - Kamanpur , Peddapalli, Karimnagar, Telangana 505188
Karimnagar, Telangana
Lord VishnuTravel Guideयात्रा मार्गदर्शिकाప్రయాణ మార్గదర్శి
Road: Triyuginarayan is reached by road from Sonprayag through the Rudraprayag–Ukhimath–Guptkashi–Sonprayag route. The village is approximately 5 km from Sonprayag by road/trek route. Local taxis and shared vehicles are generally available up to the accessible road point, after which visitors may need to walk depending on current road conditions.
Rail: Rishikesh is the nearest major railway station for the Kedarnath region. From Rishikesh, visitors can travel by road through Devprayag, Rudraprayag, Guptkashi and Sonprayag towards Triyuginarayan.
Air: Jolly Grant Airport near Dehradun is the nearest airport. The remaining journey is by road through Rishikesh and the Garhwal mountain route.
1. Sonprayag – Approximately 5 km
2. Guptkashi – Approximately 30 km
3. Ukhimath – Approximately 55 km
4. Rudraprayag – Approximately 75 km
5. Srinagar, Garhwal – Approximately 115 km
6. Rishikesh – Approximately 215 km
7. Haridwar – Approximately 235 km
8. Dehradun – Approximately 255 km
सड़क मार्ग: त्रियुगीनारायण तक सोनप्रयाग से रुद्रप्रयाग–उखीमठ–गुप्तकाशी–सोनप्रयाग मार्ग द्वारा पहुँचा जाता है। यह गाँव सड़क/पैदल मार्ग से सोनप्रयाग से लगभग 5 किमी दूर है। सुगम सड़क बिंदु तक सामान्यतः स्थानीय टैक्सियाँ एवं साझा वाहन उपलब्ध रहते हैं, जिसके बाद वर्तमान सड़क स्थिति के अनुसार दर्शनार्थियों को पैदल चलना पड़ सकता है।
रेल मार्ग: केदारनाथ क्षेत्र के लिए ऋषिकेश निकटतम प्रमुख रेलवे स्टेशन है। ऋषिकेश से दर्शनार्थी देवप्रयाग, रुद्रप्रयाग, गुप्तकाशी तथा सोनप्रयाग के माध्यम से सड़क मार्ग द्वारा त्रियुगीनारायण की ओर यात्रा कर सकते हैं।
वायु मार्ग: देहरादून के पास जॉली ग्रांट हवाई अड्डा निकटतम हवाई अड्डा है। शेष यात्रा ऋषिकेश तथा गढ़वाल पर्वतीय मार्ग के माध्यम से सड़क मार्ग से होती है।
1. सोनप्रयाग – लगभग 5 किमी
2. गुप्तकाशी – लगभग 30 किमी
3. उखीमठ – लगभग 55 किमी
4. रुद्रप्रयाग – लगभग 75 किमी
5. श्रीनगर, गढ़वाल – लगभग 115 किमी
6. ऋषिकेश – लगभग 215 किमी
7. हरिद्वार – लगभग 235 किमी
8. देहरादून – लगभग 255 किमी
రోడ్డు మార్గం: త్రియుగీనారాయణ్కు సోన్ప్రయాగ్ నుండి రుద్రప్రయాగ్–ఉఖీమఠ్–గుప్తకాశీ–సోన్ప్రయాగ్ మార్గం ద్వారా చేరుకోవచ్చు. ఈ గ్రామం రోడ్డు/నడక మార్గం ద్వారా సోన్ప్రయాగ్ నుండి సుమారు 5 కి.మీ దూరంలో ఉంది. చేరుకోగలిగే రహదారి స్థానం వరకు సాధారణంగా స్థానిక టాక్సీలు మరియు షేర్ వాహనాలు అందుబాటులో ఉంటాయి; ఆ తరువాత ప్రస్తుత రహదారి పరిస్థితులను అనుసరించి దర్శనార్థులు నడవాల్సి రావచ్చు.
రైలు మార్గం: కేదార్నాథ్ ప్రాంతానికి రిషికేశ్ సమీప ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్. రిషికేశ్ నుండి దర్శనార్థులు దేవప్రయాగ్, రుద్రప్రయాగ్, గుప్తకాశీ మరియు సోన్ప్రయాగ్ మీదుగా రోడ్డు మార్గంలో త్రియుగీనారాయణ్ వైపు ప్రయాణించవచ్చు.
విమాన మార్గం: డెహ్రాడూన్ సమీపంలోని జాలీ గ్రాంట్ విమానాశ్రయం సమీప విమానాశ్రయం. మిగిలిన ప్రయాణం రిషికేశ్ మరియు గఢ్వాల్ పర్వత మార్గం మీదుగా రోడ్డు మార్గం ద్వారా ఉంటుంది.
1. సోన్ప్రయాగ్ – సుమారు 5 కి.మీ
2. గుప్తకాశీ – సుమారు 30 కి.మీ
3. ఉఖీమఠ్ – సుమారు 55 కి.మీ
4. రుద్రప్రయాగ్ – సుమారు 75 కి.మీ
5. శ్రీనగర్, గఢ్వాల్ – సుమారు 115 కి.మీ
6. రిషికేశ్ – సుమారు 215 కి.మీ
7. హరిద్వార్ – సుమారు 235 కి.మీ
8. డెహ్రాడూన్ – సుమారు 255 కి.మీ
Sub Templesउप मंदिरఉప ఆలయాలు
1. Main Triyuginarayan Temple dedicated to Lord Vishnu
2. Eternal fire altar (Akhand Dhuni) associated with the divine wedding of Lord Shiva and Goddess Parvati
3. Brahma Shila, regarded as the sacred spot of the wedding ceremony
4. Saraswati Kund
5. Rudra Kund
6. Vishnu Kund
7. Brahma Kund
1. भगवान विष्णु को समर्पित मुख्य त्रियुगीनारायण मंदिर
2. भगवान शिव एवं माता पार्वती के दिव्य विवाह से जुड़ी अखंड धुनी
3. ब्रह्म शिला, जिसे विवाह संस्कार का पवित्र स्थल माना जाता है
4. सरस्वती कुंड
5. रुद्र कुंड
6. विष्णु कुंड
7. ब्रह्म कुंड
1. విష్ణువుకు అంకితమైన ప్రధాన త్రియుగీనారాయణ ఆలయం
2. శివుడు మరియు పార్వతీ దేవి దివ్య వివాహంతో ముడిపడిన అఖండ ధుని (నిత్యాగ్ని వేదిక)
3. వివాహ సంస్కారం జరిగిన పవిత్ర స్థలంగా భావించే బ్రహ్మ శిల
4. సరస్వతి కుండం
5. రుద్ర కుండం
6. విష్ణు కుండం
7. బ్రహ్మ కుండం
Things to Coverक्या देखेंచూడవలసినవి
Take darshan and blessings of Lord Vishnu, the presiding deity of this temple, along with the other deities present in the temple complex.
इस मंदिर के मुख्य देवता तथा मंदिर परिसर में विराजमान अन्य देवी-देवताओं के दर्शन कर आशीर्वाद प्राप्त करें।
ఈ ఆలయ ముఖ్య దైవం మరియు ఆలయ ప్రాంగణంలో కొలువైన ఇతర దేవతల దర్శనం చేసుకుని ఆశీర్వాదం పొందండి.
Pooja Detailsपूजा विवरणపూజా వివరాలు
1. Morning Darshan and Vishnu Puja – Approximately 6:00 AM onwards
2. Akhand Dhuni worship – During temple hours
3. Havan and sacred-fire offerings – Performed according to temple arrangements
4. Shiva-Parvati marriage-related worship – Performed by devotees seeking blessings for marital harmony
5. Evening Darshan and Puja – Approximately 4:00 PM to 8:00 PM
1. प्रातः दर्शन एवं विष्णु पूजा – लगभग प्रातः 6:00 बजे से
2. अखंड धुनी की आराधना – मंदिर समय में
3. हवन एवं अग्नि अर्पण – मंदिर व्यवस्था के अनुसार संपन्न किए जाते हैं
4. शिव-पार्वती विवाह से संबंधित आराधना – दांपत्य सुख की कामना करने वाले भक्तों द्वारा संपन्न की जाती है
5. सायं दर्शन एवं पूजा – लगभग सायं 4:00 से रात्रि 8:00 बजे तक
1. ఉదయం దర్శనం మరియు విష్ణు పూజ – సుమారు ఉదయం 6:00 గంటల నుండి
2. అఖండ ధుని ఆరాధన – ఆలయ సమయాల్లో
3. హవనం మరియు అగ్ని అర్పణలు – ఆలయ ఏర్పాట్ల ప్రకారం నిర్వహిస్తారు
4. శివ-పార్వతి వివాహ సంబంధిత ఆరాధన – దాంపత్య సౌఖ్యం కోరే భక్తులు నిర్వహిస్తారు
5. సాయంత్రం దర్శనం మరియు పూజ – సుమారు సాయంత్రం 4:00 నుండి రాత్రి 8:00 వరకు
Festivals / Jatharaत्योहार / जात्राపండుగలు / జాతర
Mahashivratri is an important festival at Triyuginarayan because of the temple's traditional association with the marriage of Lord Shiva and Goddess Parvati. Devotees visit the shrine to worship Shiva and Parvati and to offer prayers for marital well-being and harmony.
Akha Teej (Akshaya Tritiya) is also particularly significant at Triyuginarayan because the site is traditionally associated with the divine wedding. Special worship and rituals may be performed on important religious dates according to the temple's local calendar.
त्रियुगीनारायण में महाशिवरात्रि एक महत्वपूर्ण पर्व है, क्योंकि यह मंदिर परंपरागत रूप से भगवान शिव एवं माता पार्वती के विवाह से जुड़ा है। भक्त शिव-पार्वती की आराधना करने तथा दांपत्य सुख एवं सामंजस्य की प्रार्थनाएँ अर्पित करने इस मंदिर में आते हैं।
अखा तीज (अक्षय तृतीया) भी त्रियुगीनारायण में विशेष रूप से महत्वपूर्ण है, क्योंकि यह स्थल परंपरागत रूप से दिव्य विवाह से जुड़ा है। मंदिर के स्थानीय पंचांग के अनुसार महत्वपूर्ण धार्मिक तिथियों पर विशेष आराधना एवं अनुष्ठान संपन्न किए जा सकते हैं।
శివుడు మరియు పార్వతీ దేవి వివాహంతో ఈ ఆలయానికి ఉన్న సాంప్రదాయ సంబంధం కారణంగా త్రియుగీనారాయణంలో మహాశివరాత్రి ముఖ్యమైన పర్వదినం. భక్తులు శివ-పార్వతులను ఆరాధించడానికి మరియు దాంపత్య సౌఖ్యం, సామరస్యం కోరి ప్రార్థనలు సమర్పించడానికి ఈ మందిరాన్ని దర్శిస్తారు.
ఈ స్థలం సాంప్రదాయికంగా దివ్య వివాహంతో ముడిపడి ఉండటంతో అక్షయ తృతీయ కూడా త్రియుగీనారాయణంలో ప్రత్యేకంగా ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంది. ఆలయ స్థానిక పంచాంగం ప్రకారం ముఖ్యమైన ధార్మిక తిథుల్లో ప్రత్యేక ఆరాధన మరియు అనుష్ఠానాలు నిర్వహించవచ్చు.
Dress Codeवस्त्र संहिताదుస్తుల నియమం
🥻Traditional Dress
🥻पारंपरिक पोशाक
🥻సాంప్రదాయ దుస్తులు
Announcementsघोषणाएंప్రకటనలు
1. Kedarnath Temple – Approximately 25–30 km by pilgrimage route from the Triyuginarayan/Sonprayag region
2. Gaurikund – Approximately 12 km from Triyuginarayan
3. Sonprayag – Approximately 5 km
4. Gaurikund Gauri Temple – Approximately 12 km
5. Vishwanath Temple, Guptkashi – Approximately 30 km
6. Omkareshwar Temple, Ukhimath – Approximately 55 km
7. Koteshwar Mahadev Temple, Rudraprayag – Approximately 75 km
1. केदारनाथ मंदिर – त्रियुगीनारायण/सोनप्रयाग क्षेत्र से तीर्थ मार्ग द्वारा लगभग 25–30 किमी
2. गौरीकुंड – त्रियुगीनारायण से लगभग 12 किमी
3. सोनप्रयाग – लगभग 5 किमी
4. गौरीकुंड गौरी मंदिर – लगभग 12 किमी
5. विश्वनाथ मंदिर, गुप्तकाशी – लगभग 30 किमी
6. ओंकारेश्वर मंदिर, ऊखीमठ – लगभग 55 किमी
7. कोटेश्वर महादेव मंदिर, रुद्रप्रयाग – लगभग 75 किमी
1. కేదార్నాథ్ ఆలయం – త్రియుగినారాయణ/సోన్ప్రయాగ్ ప్రాంతం నుండి యాత్రా మార్గంలో సుమారు 25–30 కి.మీ.
2. గౌరీకుండ్ – త్రియుగినారాయణ నుండి సుమారు 12 కి.మీ.
3. సోన్ప్రయాగ్ – సుమారు 5 కి.మీ.
4. గౌరీకుండ్ గౌరీ ఆలయం – సుమారు 12 కి.మీ.
5. విశ్వనాథ ఆలయం, గుప్తకాశీ – సుమారు 30 కి.మీ.
6. ఓంకారేశ్వర్ ఆలయం, ఉఖీమఠ్ – సుమారు 55 కి.మీ.
7. కోటేశ్వర్ మహాదేవ్ ఆలయం, రుద్రప్రయాగ్ – సుమారు 75 కి.మీ.
FAQ'sअक्सर पूछे जाने वाले प्रश्नతరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
Why is Triyuginarayan Temple associated with the marriage of Lord Shiva and Goddess Parvati?
Hindu tradition identifies Triyuginarayan as the sacred place where Lord Shiva and Goddess Parvati were married, with Lord Vishnu traditionally regarded as a witness and Parvati's brother.
What is the Akhand Dhuni at Triyuginarayan Temple?
The Akhand Dhuni is the sacred fire maintained at the temple and is traditionally believed to have been burning since the divine marriage of Shiva and Parvati.
What is the significance of Brahma Shila at Triyuginarayan?
Brahma Shila is regarded as the sacred spot where the divine wedding ceremony of Lord Shiva and Goddess Parvati took place.