Kalpeshwar Temple, Kalpeshwar Dham, Urgam Valley, Joshimath Region, Chamoli District, Uttarakhand, 246443
Chamoli, Uttarakhand
Aboutमंदिर के बारे मेंఆలయం గురించి
Kalpeshwar Temple is a Shiva shrine in the Urgam Valley of Chamoli district and is the fifth and final temple of the Panch Kedar pilgrimage. Uttarakhand Tourism identifies it as the Panch Kedar shrine where Lord Shiva's matted hair, or jata, is traditionally worshipped. The temple stands at approximately 2,200 metres and is distinctive because it remains accessible throughout the year, unlike the other four Panch Kedar shrines that have seasonal winter closures. The official sources consulted do not establish a definite historical construction date or a historically verified founder.
Temple Historyमंदिर का इतिहासఆలయ చరిత్ర
The traditional history of Kalpeshwar is connected with the Panch Kedar legend. According to Hindu tradition, the Pandavas sought Lord Shiva after the Kurukshetra war. Shiva is believed to have taken the form of a bull and manifested at five Himalayan locations; his matted hair is traditionally associated with Kalpeshwar. This is a religious tradition and should not be presented as independently established historical fact.
Kalpeshwar is also associated with the tradition of Sage Durvasa's meditation in the area. The temple itself is situated in a natural cave-like setting, with a natural rock formation worshipped as Shiva's jata. These religious traditions, together with its location in the Urgam Valley and its year-round accessibility, give Kalpeshwar a distinctive place in the Panch Kedar pilgrimage.
Kalpeshwar is the fifth and final shrine of the Panch Kedar pilgrimage and is specifically associated with the matted locks (jata) of Lord Shiva. It is also the only Panch Kedar temple that remains open throughout the year, making it distinct from Kedarnath, Tungnath, Rudranath and Madhyamaheshwar.
The shrine's natural cave setting and its location in the Urgam Valley further distinguish it from the larger built temple complexes of the region. The combination of its Panch Kedar identity, natural rock form of worship and year-round accessibility gives Kalpeshwar particular religious importance.
Nearby templesआस-पास के मंदिरసమీప ఆలయాలు
111.2 kmSiddha Narasimha Temple, Joshimath, Chamoli District, Uttarakhand, 246443
Chamoli, Uttarakhand
Lord Narasimha
213.0 kmRudranath Temple, Rudranath Dham, Gopeshwar Region, Chamoli District, Uttarakhand, 246401
Chamoli, Uttarakhand
Lord Shiva
322.1 kmBadrinath Temple, Badrinath Dham, Chamoli District, Uttarakhand, 246422
Chamoli, Uttarakhand
Lord Vishnu
423.3 kmTungnath Temple, Tungnath Dham, Chopta, Ukhimath Tehsil, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246469
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
523.8 kmMadhyamaheshwar Temple, Madhyamaheshwar Dham, Mansoona, Ukhimath Region, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246469
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
634.1 kmOmkareshwar Temple, Ukhimath, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246419
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
735.3 kmVishwanath Temple, Guptkashi, Ukhimath Tehsil, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246439
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
838.2 kmKartik Swami Temple, Kanakchauri Village, Near Pokhari, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246442
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord SubramanyamDrag to move, use + / - or double-click to zoom.हिलाने के लिए खींचें, ज़ूम के लिए + / - या डबल-क्लिक करें।జరపడానికి లాగండి, జూమ్కు + / - లేదా డబుల్ క్లిక్ చేయండి. Open in Google Mapsगूगल मैप्स में खोलेंగూగుల్ మ్యాప్స్లో తెరవండి
Same Deity Templesइसी देवता के मंदिरఇదే దేవత ఆలయాలు
Lord ShivaMore temples of this deity, nearest first.इसी देवता के और मंदिर, निकटतम पहले।ఇదే దేవత ఆలయాలు, దగ్గరివి ముందుగా.
13.0 kmRudranath Temple, Rudranath Dham, Gopeshwar Region, Chamoli District, Uttarakhand, 246401
Chamoli, Uttarakhand
Lord Shiva23.3 kmTungnath Temple, Tungnath Dham, Chopta, Ukhimath Tehsil, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246469
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva23.8 kmMadhyamaheshwar Temple, Madhyamaheshwar Dham, Mansoona, Ukhimath Region, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246469
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva34.1 kmOmkareshwar Temple, Ukhimath, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246419
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva35.3 kmVishwanath Temple, Guptkashi, Ukhimath Tehsil, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246439
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
42.0 kmKedarnath Temple, Kedarnath Dham, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246445
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva
65.4 kmBinsar Mahadev Temple, Bisaona, Thalisain, Pauri Garhwal District, Uttarakhand, 246123
Pauri Garhwal, Uttarakhand
Lord Shiva
73.2 kmBaijnath Temple, Garur Tehsil, Bageshwar District, Uttarakhand, 263641
Bageshwar, Uttarakhand
Lord ShivaPanch Kedarपंच केदारపంచ కేదార్
See the whole groupपूरा समूह देखेंమొత్తం సముదాయం చూడండి5 of 5 temples5 में से 5 मंदिर5లో 5 ఆలయాలు
1Kedarnath Temple, Kedarnath Dham, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246445
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva2Madhyamaheshwar Temple, Madhyamaheshwar Dham, Mansoona, Ukhimath Region, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246469
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva3Tungnath Temple, Tungnath Dham, Chopta, Ukhimath Tehsil, Rudraprayag District, Uttarakhand, 246469
Rudraprayag, Uttarakhand
Lord Shiva4Rudranath Temple, Rudranath Dham, Gopeshwar Region, Chamoli District, Uttarakhand, 246401
Chamoli, Uttarakhand
Lord ShivaTravel Guideयात्रा मार्गदर्शिकाప్రయాణ మార్గదర్శి
1. By Road:
Motorable road access is available to Urgam Valley. Uttarakhand Tourism states that vehicles can reach Urgam from Helang, after which a short trek of a couple of kilometres leads to Kalpeshwar Temple.
2. By Rail:
Rishikesh Railway Station is the nearest railway station, approximately 251 km from Kalpeshwar.
3. By Air:
Jolly Grant Airport, Dehradun, is the nearest airport, approximately 268 km from Kalpeshwar.
1. Rishikesh – Approx. 251 km.
2. Joshimath – Approx. 30 km.
3. Dehradun – Approx. 268 km.
4. Gopeshwar – Approx. 60 km.
1. सड़क मार्ग:
उर्गम घाटी तक मोटर मार्ग से पहुँचा जा सकता है। उत्तराखंड पर्यटन के अनुसार वाहन हेलंग से उर्गम तक पहुँच सकते हैं, जिसके बाद लगभग दो किलोमीटर की छोटी पैदल यात्रा कल्पेश्वर मंदिर तक ले जाती है।
2. रेल मार्ग:
ऋषिकेश रेलवे स्टेशन निकटतम रेलवे स्टेशन है, जो कल्पेश्वर से लगभग 251 किमी दूर है।
3. वायु मार्ग:
जॉली ग्रांट हवाई अड्डा, देहरादून निकटतम हवाई अड्डा है, जो कल्पेश्वर से लगभग 268 किमी दूर है।
1. ऋषिकेश – लगभग 251 किमी।
2. जोशीमठ – लगभग 30 किमी।
3. देहरादून – लगभग 268 किमी।
4. गोपेश्वर – लगभग 60 किमी।
1. రోడ్డు మార్గం:
ఉర్గం లోయకు మోటారు మార్గం ద్వారా చేరుకోవచ్చు. ఉత్తరాఖండ్ పర్యాటక శాఖ ప్రకారం వాహనాలు హేలంగ్ నుండి ఉర్గం వరకు చేరుకోగలవు; ఆ తరువాత కొన్ని కిలోమీటర్ల చిన్న నడక మార్గం కల్పేశ్వర ఆలయానికి దారి తీస్తుంది.
2. రైలు మార్గం:
రిషికేశ్ రైల్వే స్టేషన్ సమీప రైల్వే స్టేషన్; ఇది కల్పేశ్వర్ నుండి సుమారు 251 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
3. విమాన మార్గం:
జాలీ గ్రాంట్ విమానాశ్రయం, డెహ్రాడూన్ సమీప విమానాశ్రయం; ఇది కల్పేశ్వర్ నుండి సుమారు 268 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
1. రిషికేశ్ – సుమారు 251 కి.మీ.
2. జోషీమఠ్ – సుమారు 30 కి.మీ.
3. డెహ్రాడూన్ – సుమారు 268 కి.మీ.
4. గోపేశ్వర్ – సుమారు 60 కి.మీ.
Sub Templesउप मंदिरఉప ఆలయాలు
1. Kalpavriksha – Sacred tree associated with the Kalpeshwar religious tradition and located near the temple.
1. कल्पवृक्ष – कल्पेश्वर की धार्मिक परंपरा से जुड़ा पवित्र वृक्ष, जो मंदिर के निकट स्थित है।
1. కల్పవృక్షం – కల్పేశ్వర ధార్మిక సంప్రదాయంతో ముడిపడిన పవిత్ర వృక్షం, ఇది ఆలయానికి సమీపంలో ఉంది.
Things to Coverक्या देखेंచూడవలసినవి
Take darshan and blessings of Lord Shiva, the presiding deity of this temple, along with the other deities present in the temple complex.
इस मंदिर के मुख्य देवता तथा मंदिर परिसर में विराजमान अन्य देवी-देवताओं के दर्शन कर आशीर्वाद प्राप्त करें।
ఈ ఆలయ ముఖ్య దైవం మరియు ఆలయ ప్రాంగణంలో కొలువైన ఇతర దేవతల దర్శనం చేసుకుని ఆశీర్వాదం పొందండి.
Pooja Detailsपूजा विवरणపూజా వివరాలు
1. Morning Aarti – 06:30 AM to 07:00 AM.
2. Evening Aarti – Around 07:00 PM.
1. प्रातः आरती – प्रातः 06:30 से 07:00 बजे तक।
2. सायं आरती – लगभग रात्रि 07:00 बजे।
1. ఉదయం ఆరతి – ఉదయం 06:30 నుండి 07:00 వరకు.
2. సాయంత్రం ఆరతి – రాత్రి 07:00 గంటల ప్రాంతంలో.
Festivals / Jatharaत्योहार / जात्राపండుగలు / జాతర
Maha Shivratri is celebrated at Kalpeshwar Temple as an important festival dedicated to Lord Shiva. The temple is also associated with religious observances during Shravan, the Hindu month traditionally dedicated to Shiva worship.
कल्पेश्वर मंदिर में महाशिवरात्रि भगवान शिव को समर्पित एक महत्वपूर्ण पर्व के रूप में मनाई जाती है। यह मंदिर श्रावण मास के धार्मिक आचरणों से भी जुड़ा है, जो परंपरागत रूप से शिव आराधना को समर्पित हिंदू मास है।
కల్పేశ్వర ఆలయంలో మహాశివరాత్రిని శివునికి అంకితమైన ముఖ్యమైన పర్వదినంగా జరుపుకుంటారు. సాంప్రదాయికంగా శివారాధనకు అంకితమైన శ్రావణ మాసంలోని ధార్మిక ఆచారాలతో కూడా ఈ ఆలయం ముడిపడి ఉంది.
Dress Codeवस्त्र संहिताదుస్తుల నియమం
🥻Traditional Dress
🥻पारंपरिक पोशाक
🥻సాంప్రదాయ దుస్తులు
Announcementsघोषणाएंప్రకటనలు
1. Dhyan Badri Temple – A temple dedicated to Lord Vishnu in the Urgam Valley and traditionally included among the Sapt Badri shrines.
2. Bansi Narayan Temple – An ancient temple in the Urgam Valley dedicated to Lord Vishnu.
3. Urgam Village – The village from which the final approach to Kalpeshwar Temple begins.
4. Rudranath Temple – Another Panch Kedar shrine that can be approached through trekking routes from the Kalpeshwar/ Urgam region.
1. ध्यान बद्री मंदिर – उर्गम घाटी में भगवान विष्णु को समर्पित मंदिर, परंपरा अनुसार सप्त बद्री में सम्मिलित।
2. बंसी नारायण मंदिर – उर्गम घाटी का प्राचीन मंदिर, भगवान विष्णु को समर्पित।
3. उर्गम गाँव – कल्पेश्वर मंदिर की अंतिम चढ़ाई यहीं से आरंभ होती है।
4. रुद्रनाथ मंदिर – पंच केदार का एक अन्य मंदिर, कल्पेश्वर/उर्गम क्षेत्र से पैदल मार्गों द्वारा पहुँचा जा सकता है।
1. ధ్యాన్ బద్రీ ఆలయం – ఉర్గం లోయలో విష్ణుమూర్తికి అంకితమైన ఆలయం; సంప్రదాయం ప్రకారం సప్త బద్రి ఆలయాలలో ఒకటి.
2. బంసీ నారాయణ ఆలయం – ఉర్గం లోయలోని ప్రాచీన విష్ణు ఆలయం.
3. ఉర్గం గ్రామం – కల్పేశ్వర్ ఆలయానికి చివరి మార్గం ఇక్కడి నుండే ప్రారంభమవుతుంది.
4. రుద్రనాథ్ ఆలయం – పంచ కేదార్లోని మరొక ఆలయం; కల్పేశ్వర్/ఉర్గం ప్రాంతం నుండి ట్రెక్కింగ్ మార్గాల ద్వారా చేరుకోవచ్చు.
FAQ'sअक्सर पूछे जाने वाले प्रश्नతరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
What makes Kalpeshwar different from the other Panch Kedar temples?
Answer: Kalpeshwar is the only Panch Kedar shrine that remains accessible throughout the year.
What is worshipped at the Kalpeshwar shrine?
Answer: According to the Panch Kedar tradition, the matted hair (jata) of Lord Shiva is worshipped at Kalpeshwar.
How is Kalpeshwar Temple reached from Urgam Valley?
Answer: The temple is reached through the Urgam Valley, with road access towards Urgam followed by a short trek to the shrine.